Kanun Hükmünde Kararname (Tarihi)
2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırılan, TBMM'nin yetki kanunuyla Bakanlar Kuruluna verdiği düzenleme yetkisine dayalı işlemdir. Yerini Cumhurbaşkanlığı kararnamesi almıştır.
2017 Anayasa değişikliğiyle kaldırılan, TBMM'nin yetki kanunuyla Bakanlar Kuruluna verdiği düzenleme yetkisine dayalı işlemdir. Yerini Cumhurbaşkanlığı kararnamesi almıştır.
İdarenin kuruluş ve görevlerinin kanunla düzenlenmesi, idarenin kanunlara uygun hareket etmesi zorunluluğunu ifade eden anayasal ilkedir. AY m.123'te düzenlenen bu ilke, idarenin kanuniliği olarak da adlandırılır.
Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin Anayasaya şekil ve esas bakımından uygunluğunun Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesidir (AY m.148). Soyut ve somut norm denetimi olarak ikiye ayrılır.
Herkesin dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayrım gözetilmeksizin kanun önünde eşit olması ilkesidir (AY m.10). Devlet bu eşitliği fiilen sağlamakla yükümlüdür.
Milletvekillerinin TBMM'ye sunduğu kanun tasarısıdır. 2017 Anayasa değişikliğiyle kanun tasarısı kaldırılmış, sadece milletvekilleri kanun teklifi verebilir hale gelmiştir.
TBMM'nin anayasaya uygun olarak kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisidir (AY m.7). Yasama yetkisi devredilemez niteliktedir.
TBMM'nin karar alabilmesi için gerekli asgari oy sayısıdır. Anayasada aksi bir hüküm yoksa toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verilir; ancak bu sayı üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamaz (AY m.96).
Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıdır. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz (AY m.17).
Herkesin kişi özgürlüğüne ve güvenliğine sahip olduğu, kanunda öngörülen haller dışında kimsenin özgürlüğünden yoksun bırakılamayacağı haktır (AY m.19). Tutuklama ve gözaltı süreleri anayasal güvenceye bağlanmıştır.
Kişisel verilerin işlenmesinde temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla kurulmuş bağımsız düzenleyici ve denetleyici kurumdur. 6698 sayılı KVKK çerçevesinde faaliyet gösterir.
TBMM'de kanun tekliflerini ve belirli konuları incelemek üzere kurulan çalışma organlarıdır. Anayasa Komisyonu, Plan ve Bütçe Komisyonu gibi sürekli komisyonlar ve geçici komisyonlar bulunur.
Kimsenin konutuna dokunulamayacağı, milli güvenlik, kamu düzeni gibi nedenler dışında ve hakim kararı olmaksızın konuta girilemeyeceği, arama yapılamayacağı güvencesidir (AY m.21).
Bir devletin anayasasını ilk kez yapma ya da mevcut anayasayı tamamen kaldırıp yenisini oluşturma yetkisine sahip siyasi güçtür. Asli kurucu iktidar herhangi bir hukuki sınırla bağlı değildir ve genellikle devrim, darbe veya bağımsızlık sonrası ortaya çıkar.
Yasama, yürütme ve yargı yetkilerinin farklı devlet organlarına verilmesi ilkesidir. AY m.7-9 arasında düzenlenmiş olup demokratik devlet düzeninin temel güvencesidir.