Borçlar Hukuku
Faiz Alacağının Sona Erme Karinesi
Faiz alacağının sona erme karinesi (TBK m.132), alacaklının anaparayı kayıtsız ve şartsız olarak tahsil ettiğine dair makbuz vermesi hâlinde önceki dönemlere ait işlemiş faizlerin de ödenmiş sayılması karinesidir. Karine adi karine niteliğindedir; aksini ispat alacaklıya düşer. Bu kural, ödeme delillerinin pratikte alacaklının kontrolünde olmasından doğan ispat zorluğuna karşı borçluyu korur ve "anapara temiz makbuzu fer'i alacakları kapsar" yönündeki yerleşik ticari teamülü kanunlaştırır.
Faiz Alacağının Sona Erme Karinesi terimi hakkında Detayları gör Borçlar Hukuku
Fazla Çalışma (TBK)
Fazla çalışma, hizmet sözleşmesinde işçinin sözleşmede veya kanunda belirlenen normal çalışma süresinin üzerinde işveren tarafından istenen ek mesaiyi ifade eder (TBK m.398-399). Kural olarak fazla çalışma için işçinin rızası gerekir; yapıldığında karşılığında normal ücretin %50 fazlası zamlı ücret ödenir veya rıza halinde serbest zaman olarak telafi edilebilir. İş Kanunu m.41 hükmü 45 saatlik haftalık çalışma sınırını aşan süreler için %50 zammı düzenler.
Fazla Çalışma (TBK) terimi hakkında Detayları gör Anayasa Hukuku
Federal Devlet
Federal devlet, merkezî hükümet (federal yönetim) ile federe birimler (eyalet, bölge, kanton) arasında anayasal düzeyde yetki paylaşımı yapılan devlet biçimidir. Her iki seviye de kendi anayasal alanlarında özerktir ve halktan doğrudan otorite alır. Üniter devletin zıttıdır. ABD, Almanya, İsviçre, Kanada, Brezilya, Avustralya klasik federal devlet örnekleridir. Türkiye federal değil üniter bir devlettir.
Federal Devlet terimi hakkında Detayları gör Medeni Hukuk
Federasyon (Dernek)
Federasyon, ortak amaçları için bir araya gelen birden fazla derneğin oluşturduğu üst birliği ifade eder. 5253 sayılı Dernekler Kanunu m.5 ile TMK m.96 hükümleri uyarınca düzenlenen federasyonlar, en az beş derneğin birleşmesiyle ayrı bir tüzel kişilik kazanır; üye derneklerin ortak çıkarlarını korumak, faaliyetlerini koordine etmek ve daha üst yapı olan konfederasyonun kurucu birimini oluşturmak amacıyla çalışır.
Federasyon (Dernek) terimi hakkında Detayları gör Borçlar Hukuku
Fer'î Hakların Akıbeti (Borcun Üstlenilmesinde)
Fer'î hakların akıbeti, borcun üstlenilmesi sonucu rehin ve kefalet gibi teminat haklarının nasıl etkileneceğini düzenleyen rejimdir (TBK m.198). Eski borçlunun verdiği rehinler eski borçlunun rızasıyla yeni borçlu için bırakılabilirken, üçüncü kişinin verdiği rehin ve kefalet, rehin verenin veya kefilin yazılı onayı alınmadıkça düşer. Bu kural alacağın devrindeki otomatik geçiş ilkesinin tam zıttıdır; kefil ve rehin verenin yeni borçluya kefil olmaya zorlanmaması fikrine dayanır.
Fer'î Hakların Akıbeti (Borcun Üstlenilmesinde) terimi hakkında Detayları gör Medeni Hukuk
Fer'î Zilyet
Fer'î zilyet, bir eşyayı malik sıfatı olmaksızın ama sınırlı ayni hak (intifa, rehin) veya kişisel hak (kira, ariyet, vedia) temeliyle kendi adına elinde bulunduran zilyet türüdür (TMK m.974). Tipik örnekleri kiracı, ariyet alan ve saklayandır; aslî zilyet olan malikle birlikte çift katlı zilyetlik oluşturur. Zilyetlik davalarını açma hakkı, fer'î zilyede tanınan önemli bir korumadır.
Fer'î Zilyet terimi hakkında Detayları gör Borçlar Hukuku
Fesih Bildirim Süreleri (TBK)
Fesih bildirim süreleri, belirsiz süreli hizmet sözleşmesinin sona erdirilmesinde uyulması zorunlu olan, işçinin kıdemine göre artan emredici süreleri ifade eder (TBK m.432). Süreler kademeli düzenlenmiştir: 1 yıla kadar kıdemde 2 hafta, 1-3 yıl arasında 4 hafta, 3-5 yıl arasında 6 hafta ve 5 yıl ve üzerinde 8 haftadır. Süre ay başında işlemeye başlar; sözleşme ile uzatılabilir, kısaltılamaz.
Fesih Bildirim Süreleri (TBK) terimi hakkında Detayları gör Medeni Hukuk
Fiil Ehliyeti
Fiil ehliyeti, TMK m.9 uyarınca kişinin hukukî işlemleri kendi fiili ile yapabilme ve sonuçlarını üstlenebilme yeteneğidir. Fiil ehliyeti üç unsurun birleşmesiyle doğar: ayırt etme gücü (TMK m.13), erginlik (TMK m.11) ve kısıtlılık altında olmama. Bu unsurların bir kısmının eksikliği hâlinde kişi ya tam ehliyetsiz, ya sınırlı ehliyetsiz ya da sınırlı ehliyetli sayılır; her sınıfın yapabileceği işlemler ve yasal temsil sistemi farklıdır.
Fiil Ehliyeti terimi hakkında Detayları gör Medeni Hukuk
Fiili Karine
Fiili karine, hâkim tarafından somut olayda hayatın olağan akışına ve tecrübe kurallarına göre kurulan karinedir. Kanunun değil; hâkimin takdirine dayanır. HMK m.190 ispat yükü çerçevesinde işler; tipik örnekleri kazaya yol açan davranıştan kusur çıkarsama, ifa makbuzunun bulunmamasından ifa edilmediği sonucunu çıkarsamadır. Kanuni karinenin aksine bağlayıcı değildir; karşı taraf hayatın olağan akışına aykırı bir durumun varlığını ispat ederek karineyi çürütebilir.
Fiili Karine terimi hakkında Detayları gör