Anayasa Hukuku
Kişi Dokunulmazlığı Nedir?
Tanım
Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıdır. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz (AY m.17).
Sayfa yükleniyor
Herkesin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıdır. Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz (AY m.17).
Yaşam Hakkı
Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkıdır (AY m.17). En temel insan hakkı olup diğer tüm hakların kullanılmasının ön koşuludur.
İşkence Yasağı
Kimseye işkence ve eziyet yapılamayacağı, insan haysiyetiyle bağdaşmayan ceza veya muameleye tabi tutulamayacağı mutlak yasaktır (AY m.17/3). Olağanüstü hallerde dahi askıya alınamaz.
Kişi dokunulmazlığı, bireyin bedensel (fiziksel) ve ruhsal (manevi) bütünlüğünün korunmasını güvence altına alan temel bir haktır. AY m.17'de düzenlenen bu hak, yaşam hakkı ile birlikte kişinin maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını içermektedir.
Kişi dokunulmazlığı iki boyutta incelenir:
AY m.17/1: "Herkes, yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahiptir."
AY m.17/2: "Tıbbi zorunluluklar ve kanunda yazılı haller dışında, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamaz; rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamaz."
Bu düzenlemeye göre beden bütünlüğüne müdahale yalnızca iki durumda mümkündür:
Bilimsel ve tıbbi deneyler konusunda ise kişinin rızası mutlak koşuldur. Rıza olmaksızın hiçbir koşulda bilimsel deney yapılamaz.
AİHM içtihadında kişi dokunulmazlığı kapsamında devletin pozitif yükümlülükleri geniş yorumlanmaktadır: