Son güncelleme:
Kefalet Türleri: Kefalet türleri, kefalet sözleşmesinin kefilin sorumluluk yapısı ve alacaklının başvuru sırasına göre TBK m.585-588'de düzenlenen beş tipidir: (m.585 — tartışma def'iyle), (m.586 — doğrudan başvuru), (m.587 — birden fazla kefil), (m.588/1 — zincir) ve (m.588/2 — rücu garantisi). Türün belirlenmesi şekil şartı ve kefilin korumasını doğrudan etkiler.
Kefalet türleri, kefalet sözleşmesi ilişkisinde kefilin sorumluluk yapısı, alacaklının başvuru sırası ve kefiller arasındaki iç ilişkiye göre TBK m.585-588 arasında düzenlenen beş ayrı tiptir. Türün belirlenmesi:
Adi kefalet, kanuni varsayılan kefalet türüdür. Müteselsillik kaydı el yazısıyla yazılmamışsa kefalet otomatik adi kefalet sayılır.
Özelliği: Kefilin tartışma def'i (önce asıl borçluya başvurma + iflas takibi tamamlama yükümü).
Pratik: Alacaklı önce asıl borçluyu icra takibine sokmalı; iflas takibinden aciz vesikası almadan kefile başvuramaz.
Müteselsil kefalet, uygulamada ezici çoğunluğun (banka kredileri, kira, ticari) tercih ettiği türdür.
Özelliği: Tartışma def'i yoktur; alacaklı doğrudan kefile başvurabilir.
Şart: "Müteselsil kefil" ibaresi (veya eş anlamlı) kefilin el yazısıyla belirtilmelidir (m.583/1).
Pratik: Alacaklı vade dolduğunda asıl borçluya başvurmadan doğrudan kefile icra takibi başlatabilir.
Birlikte kefalet, birden fazla kişinin aynı borca kefil olmasıdır.
Özelliği: Kefiller arasında bölme def'i doğal olarak işler — her kefil sadece kendi pay oranı kadar sorumludur.
İstisna: Müteselsil birlikte kefalet — kefiller hem asıl borçluyla hem birbirleriyle müteselsil; bölme def'i yoktur. Bu açıkça kararlaştırılmalıdır.
İç rücu: Ödeme yapan kefil diğer kefillere pay oranında rücu eder.
Kefile kefil (zincir kefalet), bir kefile kefil olunmasıdır:
Yapı: Üç katmanlı sorumluluk — alacaklı önce asıl borçluya, sonra kefile, sonra kefile kefile başvurabilir (adi kefalette).
Şekil: Kefile kefil de m.583 şekil şartlarına ve m.584 eş onayı şartına tâbidir.
Rücua kefil, kefilin asıl borçluya karşı rücu hakkını teminat altına alan ayrı bir kefalet ilişkisidir:
Yapı: D, B'nin A'ya karşı sahip olduğu rücu alacağını teminat altına alır. A ödeme yapmazsa D ödemekle yükümlüdür.
Pratik: Banka, kefilin asıl borçludan rücu hakkını destekleyici teminat olarak rücua kefilden de yararlanabilir.
| Tür | TBK | Tartışma Def'i | Bölme Def'i | Şekil |
|---|---|---|---|---|
| Adi kefalet | m.585 | Var | — | Yazılı + el yazısı |
| Müteselsil kefalet | m.586 | Yok | — | Yazılı + el yazısı (müteselsillik kaydı el yazısı) |
| Birlikte kefalet | m.587 | Tüm türlerde uygulanabilir | Var (kural) | Yazılı + el yazısı |
| Kefile kefil | m.588/1 | Önce kefile başvuru | — | Yazılı + el yazısı |
| Rücua kefil | m.588/2 | Rücu hakkı teminatı | — | Yazılı + el yazısı |
Türler kombine edilebilir:
Yargıtay yerleşik içtihadı: kefalet türü el yazısı kayıtla belirlenir. "Müteselsil kefil" ibaresi yoksa kefalet adi kefalet sayılır — şekil eksikliği değil, sadece tür değişikliği. Bu kefilin lehine sonuç doğurur (tartışma def'i hakkı kazanır).