Korkutma (ikrah, manevi cebir), bir tarafın diğerini ağır ve yakın bir tehlikeye maruz bırakacağı korkusu altında sözleşme yapmaya zorlamasıdır (TBK m.37). Korkutulan taraf sözleşmeyle bağlı olmaz. Tehlikenin niteliği TBK m.38'de düzenlenir: ağırlık, yakınlık, kişiye/yakınlarına yönelik olma, hakka/menfaate yönelik olma şartları aranır. Korkutulan taraf, korkunun ortadan kalkmasından itibaren bir yıl içinde sözleşmeyi iptal edebilir (TBK m.39).

Korkutma ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Korkutma terimi: Korkutma (ikrah, manevi cebir), bir tarafın diğerini ağır ve yakın bir tehlikeye maruz bırakacağı korkusu altında sözleşme yapmaya zorlamasıdır (TBK m.37). Korkutulan taraf sözleşmeyle bağlı olmaz. Tehlikenin niteliği TBK m.38'de düzenlenir: ağırlık, yakınlık, kişiye/yakınlarına yönelik olma, hakka/menfaate yönelik olma şartları aranır. Korkutulan taraf, korkunun ortadan kalkmasından itibaren bir yıl içinde sözleşmeyi iptal edebilir (TBK m.39).

Korkutma hangi hukuk dalında kullanılır?

Korkutma, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Korkutma (İkrah) — TBK m.37 — hâkimlik

Q: Korkutma ne anlama gelir?

Korkutma (ikrah, vis compulsiva), bir tarafın diğer tarafı ağır ve yakın bir tehlikeye maruz bırakacağı korku altında sözleşme yapmaya zorlamasıdır. TBK m.37 hükmü açıktır: "Taraflardan biri, diğerinin veya üçüncü bir kişinin yarattığı korkutma sonucu sözleşme yapmışsa, sözleşmeyle bağlı değildir." Korkutmada fiziksel zorlama (vis absoluta) söz konusu değildir; orada irade hiç oluşmamış sayılır ve sözleşme yokluk sebebidir.

Tanım

Korkutma (ikrah, vis compulsiva), bir tarafın diğer tarafı ağır ve yakın bir tehlikeye maruz bırakacağı korku altında sözleşme yapmaya zorlamasıdır. TBK m.37 hükmü açıktır: "Taraflardan biri, diğerinin veya üçüncü bir kişinin yarattığı korkutma sonucu sözleşme yapmışsa, sözleşmeyle bağlı değildir." Korkutmada fiziksel zorlama (vis absoluta) söz konusu değildir; orada irade hiç oluşmamış sayılır ve sözleşme yokluk sebebidir. Korkutmada irade oluşmuş ama özgürce oluşmamıştır; bu nedenle sözleşme iptal edilebilir niteliktedir. Tehlikenin niteliği TBK m.38'de detaylı düzenlenir: ağırlık, yakınlık, kişi veya yakınlarına yönelik olma, hak veya menfaate yönelik olma.

Hukuki Niteliği

Korkutma, iptal edilebilirlik rejimine tabi bir irade sakatlığıdır; ancak hile gibi güçlü bir sakatlıktır. Korkutulan taraf hem iptal hakkı, hem menfi zarar tazminatı, hem de korkutmanın haksız fiil olması nedeniyle TBK m.49 müsbet zarar tazminatı talep edebilir. İptal hakkı bir yıllık hak düşürücü süreye tabidir (TBK m.39); süre korkunun etkisinin ortadan kalktığı andan itibaren işler.

Dayanak

TBK m.37 (korkutma — bağlı olmama)
TBK m.37/2 (üçüncü kişinin korkutması — iyiniyet aranmaz)
TBK m.38 (tehlikenin niteliği — ağırlık, yakınlık, kişi/yakın ve hak/menfaat)
TBK m.39 (iptal beyanı, bir yıllık hak düşürücü süre — korkunun etkisi kalkınca başlar)
TBK m.49 (haksız fiil — müsbet zarar)
TBK m.50 (manevi tazminat)

Özellikleri / Şartları

Tehlike ağır ve yakın olmalı; soyut/uzak tehdit korkutma sayılmaz (TBK m.38)
Tehlike kişinin kendisine, yakınlarına veya hakkına/menfaatine yönelmiş olmalı
Korkutma kasıt içermeli; korkutan, sözleşmeyi yaptırmak amacıyla davranmalı
Tehdit hukuka aykırı olmalı; meşru hakkın kullanımı (örn: dava açma tehdidi) korkutma sayılmaz
TBK m.39 süresi korkunun etkisinin ortadan kalkmasından itibaren işler

Kritik Noktalar

Korkutma ≠ Fiziksel Zorlama: Korkutmada (manevi cebir) irade var ama özgür değildir, sözleşme iptal edilebilir; fiziksel zorlamada (vis absoluta) irade hiç oluşmamıştır, sözleşme yokluk hükmündedir
Üçüncü kişinin korkutması (TBK m.37/2): Hilenin aksine, üçüncü kişinin korkutmasında karşı tarafın iyiniyeti aranmaz; aldatılan/korkutulan her halükârda iptal hakkını kullanabilir
Süre başlangıcı kritik: TBK m.39 — yanılma ve aldatmada öğrenmeden, korkutmada korkunun etkisinin kalkmasından itibaren başlar; sürmekte olan korku kişiyi engellediği için
Meşru tehditler korkutma sayılmaz: Borçluya "ödemezsen dava açarım" demek korkutma değildir; ancak hukuken haksız sonucu zorlamak için (örn: yüksek tazminat istemek) tehdit korkutma sayılabilir
Müsbet zarar tazminatı: Korkutma haksız fiil sayıldığı için TBK m.49 uyarınca tam müsbet zarar tazminatı doğar

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

TBK m.37 (korkutma — bağlı olmama)

TBK m.37/2 (üçüncü kişinin korkutması — iyiniyet aranmaz)

TBK m.38 (tehlikenin niteliği — ağırlık, yakınlık, kişi/yakın ve hak/menfaat)

TBK m.39 (iptal beyanı, bir yıllık hak düşürücü süre — korkunun etkisi kalkınca başlar)

TBK m.49 (haksız fiil — müsbet zarar)

TBK m.50 (manevi tazminat)

Özellikleri / Şartları

Tehlike ağır ve yakın olmalı; soyut/uzak tehdit korkutma sayılmaz (TBK m.38)

Tehlike kişinin kendisine, yakınlarına veya hakkına/menfaatine yönelmiş olmalı

Korkutma kasıt içermeli; korkutan, sözleşmeyi yaptırmak amacıyla davranmalı

Tehdit hukuka aykırı olmalı; meşru hakkın kullanımı (örn: dava açma tehdidi) korkutma sayılmaz

TBK m.39 süresi korkunun etkisinin ortadan kalkmasından itibaren işler

Kritik Noktalar

Korkutma ≠ Fiziksel Zorlama: Korkutmada (manevi cebir) irade var ama özgür değildir, sözleşme iptal edilebilir; fiziksel zorlamada (vis absoluta) irade hiç oluşmamıştır, sözleşme yokluk hükmündedir

Üçüncü kişinin korkutması (TBK m.37/2): Hilenin aksine, üçüncü kişinin korkutmasında karşı tarafın iyiniyeti aranmaz; aldatılan/korkutulan her halükârda iptal hakkını kullanabilir

Süre başlangıcı kritik: TBK m.39 — yanılma ve aldatmada öğrenmeden, korkutmada korkunun etkisinin kalkmasından itibaren başlar; sürmekte olan korku kişiyi engellediği için

Meşru tehditler korkutma sayılmaz: Borçluya "ödemezsen dava açarım" demek korkutma değildir; ancak hukuken haksız sonucu zorlamak için (örn: yüksek tazminat istemek) tehdit korkutma sayılabilir

Müsbet zarar tazminatı: Korkutma haksız fiil sayıldığı için TBK m.49 uyarınca tam müsbet zarar tazminatı doğar

Korkutma Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Korkutma Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler