Son güncelleme:
Kumar ve Bahis Sözleşmesi: Kumar ve bahis sözleşmesi, tarafların kazanç/kaybı rastlantıya bağlayarak anlaşmasıdır. TBK m.604 uyarınca dava edilemez — eksik borç (naturalis obligatio) niteliğindedir; rızai ödeme ise iade istenmez. m.606 izinli piyango, loto, spor toto gibi resmi izinli oyunları sayar; bunlardan doğan alacaklar dava edilebilir. Eksik borç doktrini hâkimlik klasik tuzaklarındandır.
Kumar ve bahis sözleşmesi, TBK m.604-606'da düzenlenen aleat (rastlantısal) sözleşmedir. Tipik özelliği tarafların edimleri arasındaki dengenin şans veya bilinmeyen sonuçlu olaya bağlanmasıdır.
TBK m.604: "Kumar veya bahis sözleşmesinden alacak doğmaz."
TBK m.605: "İsteyerek ve borç olmadığı bilinerek yerine getirilen edim, geri istenemez."
TBK m.606: "Bu hükümler, devletçe izin verilmiş veya yetkilendirilmiş kişilerce yapılan piyango ve eşya çekilişi gibi şans oyunlarına uygulanmaz."
Kumar/bahis alacağı dava ile takip edilemez:
Bu kural eksik borç (natural obligation, naturalis obligatio) doktrininin uygulamasıdır.
Borçlu isteyerek ve borç olmadığını bilerek ödediğinde:
Bu kural eksik borç-tam borç ayrımını netleştirir: borç hukuken vardır, sadece dava edilemez.
m.606 önemli bir istisna getirir:
Naturalis obligatio - eksik borçlar kapsamında dört durumdan birisi:
Ortak özellik:
Kumar borcu eksik borç olduğu için:
Yargıtay gerçek kumar ile riskli yatırım/spekülasyon arasında ayrım yapar:
| Özellik | Kumar/Bahis | Ömür Boyu Gelir | Sigorta (TTK) | İzinli Şans Oyunu |
|---|---|---|---|---|
| Aleat unsuru | Var (şans) | Var (ömür) | Var (risk) | Var (şans) |
| Dava edilebilir | Hayır (m.604) | Evet | Evet | Evet (m.606) |
| Rızai ödeme iadesi | İstenmez | İstenebilir (geçersizse) | İstenebilir | İstenmez (oyun normal) |
| Sosyal değer | Düşük | Yüksek (emeklilik) | Yüksek (risk koruma) | Orta (eğlence/devlet geliri) |
| Yasal koruma | Sınırlı | Geniş | Geniş | Devlet düzenlemeli |
A ve B kart oynar; A 10 bin TL kaybeder. A ödemeyi reddederse B mahkemeye gidemez (m.604). A gönüllü öderse geri isteyemez (m.605). Eğer A başka bir nedenle ödediyse (zorlama altında) o zaman sebepsiz zenginleşme istenebilir.
A, izinsiz at yarışı bahsi düzenleyen bir tarafa 5 bin TL borç olur. m.604 uygulanır; dava edilemez. Ancak Türkiye Jokey Kulübü'nün yasal at yarışı bahsi olsaydı m.606 istisnası — alacak dava edilebilirdi.
Milli Piyango bileti alan A büyük ikramiye kazanır; idare ödemeyi geciktirir. m.606 uyarınca dava edilebilir; A icra takibi başlatabilir. Bu izinli şans oyunu kapsamında olduğu için kumar/bahis kuralı uygulanmaz.