Son güncelleme:
Komisyoncunun Hakları: Komisyoncunun hakları (TBK m.541-546), komisyon sözleşmesi çerçevesinde komisyoncunun müvekkilden talep edebileceği yetkilerdir. Başlıca haklar: (m.541, sonuç şartına bağlı), (m.541), , (m.542 — eşya ve senet üzerinde). varsa ek ücret hakkı da doğar (m.534).
Komisyoncunun hakları (TBK m.541-546), komisyon sözleşmesi çerçevesinde komisyoncunun müvekkilden talep edebileceği yetkilerdir. Komisyon sözleşmesi ücretli niteliktedir; vekaletten farklı olarak ücret kural olarak doğar (vekalette ücret istisnadır). Komisyoncunun hakları, müvekkilin borçlarına (vekalet hükümleri m.510 paralel) karşılık olarak doğar; ayrıca komisyoncunun alıkoyma hakkı (m.542) profesyonel aracı statüsünden gelen özel bir teminat hakkıdır.
Komisyoncunun hakları, sözleşmesel ve kanuni kaynaklı taleplerdir; m.541-546 doğrudan düzenler, vekalet hükümleri (m.510, m.514) tamamlayıcı olarak uygulanır. Komisyon ücreti hakkı sonuç şartına bağlıdır: sözleşmenin kurulmaması halinde kural olarak ücret istenemez (simsar ücretiyle paralel — simsar-ucreti m.521); ancak masraf hakkı sözleşme kurulmasa dahi doğar.
Komisyon ücreti, sözleşmenin başarıyla kurulması halinde doğar. Sonuç şartı:
Ücret oranı sözleşmede belirlenir; belirlenmemişse adet veya yöre teamülüne göre saptanır. Hâkim, adil olmayan ücreti azaltma yetkisine sahiptir (m.544 — vekaletteki m.522 simsar ücretine paralel).
Komisyoncu, iş için yaptığı gerekli ve yararlı masrafları faiziyle isteyebilir. Faiz, masrafın yapıldığı tarihten itibaren işler. Bu hak müvekkilin masraf iadesi borcuyla paraleldir. Lüks veya gereksiz harcamalar iade edilmez.
Komisyoncu, eşyanın taşınması, sigortalanması, depolanması için yaptığı bedelleri ayrıca isteyebilir. Bu kalem, masraf iadesinden farklı olarak standart hesap üzerinden olabilir.
Komisyoncunun alıkoyma hakkı (m.542), müvekkilin ödemediği borç (ücret, masraf, tazminat) için eşya ve senet üzerinde alıkoyma hakkıdır. Bu hak, komisyoncunun teminatı niteliğindedir; iflas halinde dahi geçerlidir. Alıkoyma hakkı sona erer:
Komisyoncu del credere garantisi üstlenmişse, ek ücret isteyebilir. Bu ek ücret, üçüncü kişinin ifa garantisinin bedelidir; standart komisyon ücretinin üstünde ayrı kalem olarak görünür.
Vekaletteki kurtarma hakkı (m.510/1) komisyona da uygulanır: komisyoncu, üçüncü kişiyle yaptığı sözleşmede üstlendiği borçlardan müvekkil tarafından kurtarılmasını isteyebilir.
Komisyoncu, iş ile ilgili olarak uğradığı zararların tazminini müvekkilden isteyebilir; müvekkil kusursuz sorumludur (m.510/2 vekaletteki tazminat istegi ile paralel).
Komisyon ücreti sözleşmenin kurulmasına bağlıdır — bu, simsar ücretiyle (m.521) ortak özelliktir. Ancak farklılıklar:
Komisyoncunun alıkoyma hakkı, TMK m.950 kanuni hapis hakkına yakın bir teminat hakkıdır: