Anayasa Hukuku
Konut Dokunulmazlığı Nedir?
Tanım
Kimsenin konutuna dokunulamayacağı, milli güvenlik, kamu düzeni gibi nedenler dışında ve hakim kararı olmaksızın konuta girilemeyeceği, arama yapılamayacağı güvencesidir (AY m.21).
Sayfa yükleniyor
Kimsenin konutuna dokunulamayacağı, milli güvenlik, kamu düzeni gibi nedenler dışında ve hakim kararı olmaksızın konuta girilemeyeceği, arama yapılamayacağı güvencesidir (AY m.21).
Konut dokunulmazlığı, bireyin yaşam alanının devlet müdahalesine ve üçüncü kişilerin izinsiz girişine karşı korunmasını güvence altına alan bir haktır. "Konut" kavramı geniş yorumlanmakta olup kişinin özel hayatını sürdürdüğü her türlü mekanı kapsamaktadır: ev, işyeri, otel odası, çadır, karavan gibi alanlar da konut dokunulmazlığının koruması altındadır.
AİHM içtihadında "home" (konut) kavramı özerk bir anlam taşımakta ve kişinin özel yaşamını geliştirdiği ve sürdürdüğü her mekan bu kapsamda değerlendirilmektedir (Niemietz/Almanya kararında işyeri de konut sayılmıştır).
AY m.21/1: "Kimsenin konutuna dokunulamaz."
AY m.21/2: Konuta girilmesi, arama yapılması ve buradaki eşyaya el konulması ancak şu koşullarla mümkündür:
Sınırlandırma sebepleri: milli güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlakın korunması veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması.
CMK m.116-134 hükümleri konut aramasının usulünü düzenler:
| Güvence | İçerik |
|---|---|
| Hakim kararı | Kural olarak sulh ceza hakimliği kararı |
| Yazılı karar | Sözlü emir yeterli değildir |
| Aramanın kapsamı | Kararda belirtilen yer ve eşyalarla sınırlı |
| Gece araması yasağı | CMK m.118: Konutta gece vakti arama kural olarak yapılamaz (istisnalar mevcut) |
| Tanık bulundurma | İhtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi |
| Arama tutanağı | Aramanın sonucu tutanağa bağlanır |
Gece araması yasağı: CMK m.118/1 uyarınca konutta, işyerinde ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda gece vakti arama yapılamaz. Ancak suçüstü veya gecikmesinde sakınca bulunan haller ile yakalanmış veya tutuklanmış kişinin kaçması halinde gece araması yapılabilir.