Son güncelleme:
Kişisel Hak (Şahsi Hak): Kişisel hak (şahsi hak), belirli bir kişiye yöneltilen ve kişisel ilişki çerçevesinde kullanılan nispi hak türüdür. Alacak haklarından farklı olarak yalnız edim talebini değil, doğrudan kullanım veya yararlanma yetkisini de kapsar. Kira hakkı, kullanım sözleşmeleri, mirastan iade alacakları, yönetim hakları başlıca örnekleridir; tapuya şerhle aynileşebilir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Kişisel hak (şahsi hak), belirli bir kişiye yöneltilen ve kişisel ilişki çerçevesinde kullanılan nispi hak türüdür. Mutlak hakların aksine inter partes etki taşır; nispi hakkın önemli bir alt-kategorisidir. Alacak haklarından farklı olarak yalnız edim talebini değil, doğrudan kullanım veya yararlanma yetkisini de kapsar.
Her iki tür de nispi haktır ama içerik açısından farklılaşır:
| Özellik | Kişisel Hak | Alacak Hakkı |
|---|---|---|
| İçerik | Kullanım, yararlanma yetkisi | Edim talep yetkisi |
| Etki | Doğrudan yararlanma | Borçludan edim isteme |
| Süre | Genelde süreli | İfa ile son bulur |
| Örnek | Kira, kullanım hakkı | Para alacağı, mal teslimi |
Kiracının kira sözleşmesinden doğan hakkı:
Karşılıksız kullanım: Komodatum (TBK m.379 vd.), kullanım ödüncü:
Vasiyet yöneticisi, tereke yönetimi:
Mirasta iade yükümlülüğü çerçevesinde:
Kişisel hakların önemli bir kısmı tapuya şerh edilerek mutlak etki kazanabilir:
| Hak | Şerh Etkisi |
|---|---|
| Kira (TMK m.1009) | Yeni malike karşı korunur |
| Önalım (sözleşmesel) | Üçüncü kişilere karşı |
| Geri alım | Aynileşme |
| Önödeme şartı | Üçüncü kişilere karşı |
Şerh, hakkın nispi niteliğini değiştirmez ama etkisini mutlak hak gibi yapar.
| Özellik | Kişisel Hak | Mutlak Hak (örn. ayni) |
|---|---|---|
| Yöneltildiği kişi | Belirli | Herkes |
| Etki | İkili ilişki | Erga omnes |
| İhlâl koruma | Karşı taraftan | Herkesten |
| Devir | Genelde sözleşmesel | Mülkiyet devri |
| Sicilde tescil | Şerh yapılabilir | Tescil esastır |
Kişisel haklar alacak temliki kuralına tabidir (TBK m.183):
Kural olarak yok. İstisnalar:
Nispi Hak, Mutlak/Nispi Hak Ayrımı, Mutlak Haklar, Ayni Haklar, Şahsa Bağlı Hak, Vasiyet Yöneticisi, Mirasta İade Yükümlülüğü, Kişisel İlişki Kurma ve Hak Ehliyeti kişisel hakkın kavramsal sistemini oluşturur.