Kanuni temsil, temsil yetkisinin doğrudan kanunla veya hâkim kararıyla doğan türüdür. Tipik örnekleri velayet (TMK m.335), vesayet (TMK m.404), kayyımlık (TMK m.426) ve tüzel kişilerin organlarıdır. Temsil olunanın iradesi ile değil, kanunun belirlediği şartların gerçekleşmesi ile oluşur. Yetkinin kapsamı kanun veya hâkim tarafından belirlenir. Kanuni temsilci, temsil olunanın menfaatini gözeterek işlem yapmakla ve sınırlı işlemlerde mahkeme onayı almakla yükümlüdür.

Kanuni Temsil ne demek? Hukuki tanımı

Borçlar Hukuku alanında kullanılan Kanuni Temsil terimi: Kanuni temsil, temsil yetkisinin doğrudan kanunla veya hâkim kararıyla doğan türüdür. Tipik örnekleri velayet (TMK m.335), vesayet (TMK m.404), kayyımlık (TMK m.426) ve tüzel kişilerin organlarıdır. Temsil olunanın iradesi ile değil, kanunun belirlediği şartların gerçekleşmesi ile oluşur. Yetkinin kapsamı kanun veya hâkim tarafından belirlenir. Kanuni temsilci, temsil olunanın menfaatini gözeterek işlem yapmakla ve sınırlı işlemlerde mahkeme onayı almakla yükümlüdür.

Kanuni Temsil hangi hukuk dalında kullanılır?

Kanuni Temsil, Borçlar Hukuku dalında kullanılan bir terimdir. Borçlar Hukuku, Türk hukuk sisteminin temel alanlarından biridir ve bu terimi anlamak ilgili mevzuatı kavramak için önemlidir.

Kanuni Temsil — Velayet, Vesayet — hâkimlik

Q: Kanuni Temsil ne anlama gelir?

Kanuni temsil, temsil yetkisinin doğrudan kanun hükmüyle veya hâkim kararıyla doğmasıdır. Temsil olunanın iradesi ile değil, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi ile oluşur. Klasik örnekler: küçükler için ana-babanın velayeti (TMK m.335-353), vesayet altındaki kişiler için vasinin temsil yetkisi (TMK m.404 vd.), savsanlar için kayyımlık (TMK m.426 vd.), tüzel kişilerin organları (yönetim kurulu, müdür).

Tanım

Kanuni temsil, temsil yetkisinin doğrudan kanun hükmüyle veya hâkim kararıyla doğmasıdır. Temsil olunanın iradesi ile değil, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi ile oluşur. Klasik örnekler: küçükler için ana-babanın velayeti (TMK m.335-353), vesayet altındaki kişiler için vasinin temsil yetkisi (TMK m.404 vd.), savsanlar için kayyımlık (TMK m.426 vd.), tüzel kişilerin organları (yönetim kurulu, müdür). Kanuni temsilde yetkinin kapsamı kanunla veya hâkim kararıyla belirlenir; temsil olunan tarafından dar veya geniş tutulamaz. İradi temsilden temel farkı, temsil olunanın iradesinin gerekli olmamasıdır.

Hukuki Niteliği

Kanuni temsil, emredici bir hukuki ilişki kurar; temsil olunanın iradesinden bağımsızdır. Temsilci hem yetkilidir hem de görevlidir; çocuğunun haklarını korumak velinin görevidir, vesayet altındaki kişiyi temsil vasinin görevidir. Görevin yerine getirilmemesi sorumluluk doğurur (TMK m.466 — vasi sorumluluğu).

Dayanak

TBK m.40-41 (temsil — kanuni ve iradi ayrımı)
TMK m.335-353 (velayet — ana-babanın çocuğu temsil yetkisi)
TMK m.404 vd. (vesayet — vasinin yetkileri)
TMK m.426 vd. (kayyımlık — savsanlar)
TMK m.466 (vasinin sorumluluğu)
TTK m.367 vd. (anonim şirket yönetim kurulu — tüzel kişi temsili)

Özellikleri / Şartları

Yetki doğrudan kanun hükmüyle veya hâkim kararıyla doğar; temsil olunanın iradesi gerekmez
Yetkinin kapsamı kanun veya hâkim tarafından belirlenir; temsil olunan dar/geniş tutamaz
Tipik örnekleri: velayet, vesayet, kayyımlık, tüzel kişi organları
Temsilci hem yetkili hem görevlidir; yetkinin kullanılmaması sorumluluk doğurur
Yetki kanunun öngördüğü hâllerde sona erer (ergin olma, vesayetin kalkması, görev süresinin dolması)

Kritik Noktalar

Kanuni Temsil ≠ İradi Temsil: Kanuni temsil temsil olunanın iradesinden bağımsızdır; iradi temsil temsil olunanın iradesiyle (vekâletname) doğar
Yetkinin sınırı: Kanuni temsilci kanun ve dürüstlük kuralı çerçevesinde işlem yapabilir; bazı işlemler için mahkeme izni gerekir (örn: vesayet altındaki kişinin taşınmazının satışı — TMK m.462)
Tüzel kişilerde organ teorisi: Tüzel kişinin organları (yönetim kurulu, müdür) onun iradesi olarak kabul edilir; bu nedenle organ temsili bazı doktrinlerde "temsil değil, tüzel kişinin kendi iradesi" olarak değerlendirilir (Organtheorie)
Sorumluluk rejimi: Kanuni temsilci görev kusurları nedeniyle hem temsil olunan'a (TMK m.466 — vasi sorumluluğu) hem de üçüncü kişilere karşı sorumlu olabilir
Velayet ortak kullanımı: Ana-baba evli ise velayeti birlikte kullanır (TMK m.336); boşanma halinde mahkeme kararıyla bir tarafa bırakılır

Aynı Alandan Bağlantılar

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

TBK m.40-41 (temsil — kanuni ve iradi ayrımı)

TMK m.335-353 (velayet — ana-babanın çocuğu temsil yetkisi)

TMK m.404 vd. (vesayet — vasinin yetkileri)

TMK m.426 vd. (kayyımlık — savsanlar)

TMK m.466 (vasinin sorumluluğu)

TTK m.367 vd. (anonim şirket yönetim kurulu — tüzel kişi temsili)

Özellikleri / Şartları

Yetki doğrudan kanun hükmüyle veya hâkim kararıyla doğar; temsil olunanın iradesi gerekmez

Yetkinin kapsamı kanun veya hâkim tarafından belirlenir; temsil olunan dar/geniş tutamaz

Tipik örnekleri: velayet, vesayet, kayyımlık, tüzel kişi organları

Temsilci hem yetkili hem görevlidir; yetkinin kullanılmaması sorumluluk doğurur

Yetki kanunun öngördüğü hâllerde sona erer (ergin olma, vesayetin kalkması, görev süresinin dolması)

Kritik Noktalar

Kanuni Temsil ≠ İradi Temsil: Kanuni temsil temsil olunanın iradesinden bağımsızdır; iradi temsil temsil olunanın iradesiyle (vekâletname) doğar

Yetkinin sınırı: Kanuni temsilci kanun ve dürüstlük kuralı çerçevesinde işlem yapabilir; bazı işlemler için mahkeme izni gerekir (örn: vesayet altındaki kişinin taşınmazının satışı — TMK m.462)

Tüzel kişilerde organ teorisi: Tüzel kişinin organları (yönetim kurulu, müdür) onun iradesi olarak kabul edilir; bu nedenle organ temsili bazı doktrinlerde "temsil değil, tüzel kişinin kendi iradesi" olarak değerlendirilir (Organtheorie)

Sorumluluk rejimi: Kanuni temsilci görev kusurları nedeniyle hem temsil olunan'a (TMK m.466 — vasi sorumluluğu) hem de üçüncü kişilere karşı sorumlu olabilir

Velayet ortak kullanımı: Ana-baba evli ise velayeti birlikte kullanır (TMK m.336); boşanma halinde mahkeme kararıyla bir tarafa bırakılır

Kanuni Temsil Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Kanuni Temsil Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Tanım

Hukuki Niteliği

Dayanak

Özellikleri / Şartları

Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler