Son güncelleme:
Kefalette Şekil Eksikliğinin Sonuçları: Kefalette şekil eksikliğinin sonuçları, kefalet sözleşmesinin (yazılı + el yazısıyla azami miktar/tarih/müteselsillik kaydı, m.583) veya (m.584) yoksun kefaletin yol açmasıdır. Ödeme ile geri istenir; alacaklının iyi niyeti korunmaz.
Kefalette şekil eksikliğinin sonuçları, kefalet şeklinin m.583/1'deki üç unsurunun (azami miktar + tarih + müteselsillik kaydı el yazısıyla) veya m.584'teki eşin yazılı onayının yokluğunda kefalet sözleşmesinin hukuki akıbetini belirleyen kurallardır. Doktrinde mutlak butlan vs nispi butlan tartışması canlıdır; ancak Yargıtay yerleşik içtihadı mutlak butlan yönündedir.
Şekil eksikliği halinde kefalet sözleşmesi hiç doğmamış sayılır. Sonuçları:
Alacaklı kefilden hiçbir talepte bulunamaz. Kefil sözleşmesinin geçerli olduğu varsayımına dayanan tüm hukuki ilişkiler düşer:
Kefil eğer geçersiz kefalet kapsamında ödeme yapmışsa sebepsiz zenginleşme hükümleri uygulanır:
Şekil koruma kuralları amir kanun hükmüdür; alacaklının iyi niyeti şekil eksikliğini kapatmaz. Bu, kefilin korunması felsefesinin doğal sonucudur. Banka kredilerinde dahi bankanın iyi niyeti şekil eksikliğini gidermeye yetmez.
Asıl borç ilişkisi geçerli olduğu sürece kefaletin geçersizliği etkilemez:
Baskın görüş (Yargıtay yerleşik): Mutlak butlan — şekil koruma kuralları kamu düzeni; eksiklik herkesçe ileri sürülebilir, kendiliğinden dikkate alınır.
Azınlık görüş: Nispi butlan — şekil eksikliği sadece kefilin korunması amacına yönelik; sadece kefil tarafından ileri sürülebilir.
Pratik fark: nispi butlan görüşünde alacaklı mutlak butlan iddia edemez (kefil ileri sürmezse sözleşme ayakta kalır). Yargıtay reddeder; mutlak butlan herkesçe ileri sürülebilir.
Şekil eksikliği sonradan giderilebilir mi?
Tek çıkış: yeni bir kefalet sözleşmesi düzenleyip tüm şekil şartlarını karşılamak.
Geçersiz kefaletten önce alacaklı kefil için bir teminat (örneğin gayrimenkul ipoteği) almışsa, ana borç (kefalet) geçersiz olduğu için ipotek de fer'i nitelik gereği düşer. Alacaklı ipoteği fekkettirmek zorundadır.
| Eksik Unsur | Sonuç |
|---|---|
| Yazılı şekil yok (sözel kefalet) | Mutlak butlan |
| Azami miktar el yazısı eksik | Mutlak butlan |
| Tarih el yazısı eksik | Mutlak butlan |
| "Müteselsil kefil" ibaresi yok | Adi kefalet sayılır (kalan unsurlar varsa) |
| Eş yazılı onayı yok (evli kefil) | Mutlak butlan |
| Eş onayı sözel | Mutlak butlan |
| Sonradan onay | Geçersiz (baskın görüş) |
| İstisna kapsamında olmayan ticari kefalet eş onayı yok | Mutlak butlan |
Banka kredi kefaletlerinde sıkça görülen şekil eksiklikleri:
Bu durumlarda kefiller dava açarak kefaletin mutlak butlanını ve ödenen paranın iadesini talep edebilir.