Tanım ve Hukuki Konum
Kadastro tutanağı, Kadastro Kanunu (3402 sayılı) kapsamında kadastro çalışmaları sırasında her taşınmaz için düzenlenen ve taşınmazın yeri, sınırı, alanı, niteliği ile maliklerini gösteren resmî belgedir. Kadastro tespit aşamasının çıkışıdır; askı süresi içinde itiraz edilmezse kesinleşir ve tapu kütüğüne tescil edilir.
Kadastro Türkiye'de taşınmaz kayıt sisteminin temelini oluşturur; mülkiyetin hukuki güvenliğini sağlar.
Kadastro Sürecinin Aşamaları
Hazırlık Aşaması
- Kadastro bölgesi belirlenir.
- Pafta hazırlanır.
- Maliklere bildirim yapılır.
Tespit Aşaması
Kadastro ekibi sahaya çıkarak her taşınmaz için kadastro tutanağı düzenler. Tutanakta:
- Taşınmazın yeri, ada-parsel numarası.
- Sınırlar (komşu parsellerle).
- Alan (m² olarak).
- Nitelik (tarla, bağ, bahçe, arsa, ev).
- Tespit edilen malik(ler) ve dayanak (tapu, zilyetlik, usucapio).
Askı Aşaması (3402 m.11)
Tutanak 30 gün süreyle askıya çıkarılır; ilgililer itiraz edebilir. Askı süresi sonunda itiraz edilmezse tutanak kesinleşir.
İtiraz Aşaması
İtiraz kadastro mahkemesinde görülür. Mahkeme tespiti onaylar veya değiştirir.
Tescil Aşaması
Kesinleşen tutanak tapu kütüğüne tescil edilir; mülkiyet hukuki güvence altına alınır.
Kadastro Tutanağının İşlevleri
Mülkiyet Tespiti
Tutanak tapu olmayan taşınmazlarda mülkiyet tespitinin temelidir. Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı (TMK m.713) ile kazanılan mülkiyet kadastroda tespit edilebilir.
Sınır Belirleme
Komşu parsellerle sınırların kesinleştirilmesi — sınırlandırma haritası ile birlikte değerlendirilir.
Zilyetlik Kayıtları
Zilyetlik durumu da tutanağa kaydedilir; iddia edilen mülkiyet zilyetlik temellidir.
Kadastro Tutanağı ile İlgili Davalar
Kadastro Tespitine İtiraz
Askı süresi içinde itiraz kadastro mahkemesinde görülür. İtiraz konusu malik tespiti, sınır, alan olabilir.
Kadastro Tutanağına Karşı Dava
Kesinleşmiş tutanağa karşı dava 10 yıl hak düşürücü süreyle açılabilir; ancak iyi niyetli üçüncü kişi koruması (tapu siciline güven) bu süre içinde devreye girer.
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- Kadastro tutanağı = kadastro tespit belgesidir: Kadastro Kanunu (3402) m.11 düzenler.
- Beş aşamalı süreç: hazırlık, tespit, askı, itiraz, tescil: Süreç sırası ezbere.
- Askı süresi 30 gündür: Bu süre içinde itiraz edilmezse tutanak kesinleşir.
- Kadastro mahkemesi itirazları görür: Hukuk mahkemesi yapılanmasıdır.
- Olağanüstü zamanaşımı tespiti kadastroda yapılabilir: TMK m.713 + 3402 ilişkisi.
- Kesinleşen tutanağa 10 yıl dava süresi: Hak düşürücü süre; tapu güveni süresi içinde devreye girer.