Son güncelleme:
Kira Bedeli: Kira bedeli, kiracının kiralananın kullanılması veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılması karşılığında kiraya verene ödemeyi üstlendiği ivazdır. Türk Borçlar Kanunu m.299 uyarınca kira sözleşmesinin zorunlu unsurlarından biri olup, kararlaştırılmadığı sürece sözleşme kira değil bağışlama ya da kullanma ödüncü niteliği taşır. Kira bedeli kural olarak para olmakla birlikte ürün kirasında ürün payı ile de belirlenebilir;
Kira bedeli, kiracının kiralananın kullanılması veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılması karşılığında kiraya verene ödemeyi üstlendiği ivazdır. Kira sözleşmesinin zorunlu unsurlarından biridir; bedel kararlaştırılmadığı sürece sözleşme niteliğine göre kullanma ödüncü (TBK m.379) ya da bağışlama sayılır. TBK m.299 hükmü kira bedelini sözleşmenin temel öğesi olarak öngörür.
Kira bedeli, kira sözleşmesinin karşılıklılık (ivazlılık) unsurudur. Kiraya verenin kullanma/yararlanma sağlama borcunun karşı edimini oluşturur. TBK m.299 hükmüne göre kiracı, "kararlaştırılan bedeli ödemeyi üstlenir"; bedelin türü, miktarı ve ödeme zamanı tarafların özgür iradesine bırakılmıştır. Bedelin para olması zorunlu değildir; ürün kirasında ürün payı olarak da kararlaştırılabilir (TBK m.357).
Kira bedeli, satış bedelinden farklı olarak dönemsel ve sürekli edim doğurur; her ödeme dönemi için ayrı bir muacceliyet anı belirlenir. Bu nedenle kira bedeli, dönemsel borçlar arasında zamanaşımı (TBK m.147 - 5 yıl) hükümlerine tabi tutulur.
Kira bedelinin belirlenme şekli üçe ayrılır:
Tarafların kira bedeli üzerinde anlaşması sözleşmenin geçerliliği için zorunludur. Bedel açıkça kararlaştırılmamışsa, objektif olarak belirlenebilir olması (örneğin "piyasa rayicine göre") yeterli sayılır. Bedel hiç kararlaştırılmamış veya belirlenebilir değilse sözleşme kira sayılmaz; niteliğine göre bağışlama ya da kullanma ödüncü sayılır.
Sözleşme serbestisi sınırlıdır:
Kira bedelinin nasıl ve ne zaman ödeneceği TBK m.314'te düzenlenir. Aksi sözleşme veya yerel adet yoksa kiracı kira bedelini her ay sonunda ve en geç sözleşmenin bitiminde öder. Detaylar kira bedelinin ödenmesi terimi altında işlenir.
Bedelin ödenmemesi halinde kira bedelinde temerrüt doğar; kiraya veren TBK m.315 uyarınca ihtarlı fesih yoluna gidebilir. Bu süreç hâkimlik sınavının en sık konularındandır.
Sözleşmenin ifasını çekilmez kılacak ölçüde olağanüstü değişiklikler (aşırı enflasyon, döviz krizi, hukuki rejim değişikliği) durumunda TBK m.138 (aşırı ifa güçlüğü/uyarlama) hükmü uyarınca kira bedelinin uyarlanması istenebilir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında m.344 ayrıca özel uyarlama sınırları öngörür.