Kişilik tecavüzü durdurma davası, hâlihazırda devam eden saldırının sona erdirilmesi için kullanılan dava türüdür. TMK m.25/1 hükmü "sürmekte olan saldırıya son verilmesi" formülasyonu ile bu davanın yasal temelini sunar. Kişilik Tecavüzü Davaları sisteminde önleme ile tespit arasında konumlanır.
TMK m.25/1 — Yasal Dayanak
Maddenin "sürmekte olan saldırıya son verilmesi" kalıbı durdurma davasının nüansını belirler. Önleme henüz başlamamış saldırıya, durdurma sürmekte saldırıya odaklanır.
Davanın Şartları
1. Süregelen Hukuka Aykırı Saldırı
Saldırı:
- Henüz sona ermemiş olmalı
- Hukuka aykırı olmalı (Kişilik Hakkı İhlali niteliği)
- Kişilik Rızası veya üstün yarar bulunmamalı
2. Davacının Hak Sahibi Olması
- Kişilik hakkı ihlal edilen kişi
- Kanuni Temsilci (küçükler ve kısıtlılar için)
- Tüzel kişi (kurumsal kişilik haklarında)
3. Hukuki Yarar
Davanın açılmasında somut yarar bulunmalı; saldırı zaten kendiliğinden sona erecekse durdurma davasının pratik anlamı kalmaz.
Tipik Uygulama Hâlleri
Süregelen Yayın
- İnternette devam eden iftira
- Sosyal medyada sürekli paylaşımlar
- Yayında olan müstehzi içerik
- Reklamda izinsiz kullanım
Süregelen Saldırılar
- Sürekli stalking
- Tekrarlayan rahatsız edici iletişim
- Süregelen yıldırma davranışları
- Sürdürülen onur kırıcı eylemler
Mahremiyet İhlalleri
- Süregelen izleme/dinleme
- İzinsiz fotoğraf kullanımının devamı
- Özel verilerin sürekli yayını
Mahkemenin Kararı
Durdurma (El Atmanın Önlenmesi)
Hâkim:
- Saldırıyı durduran tedbir kararı verir
- Saldırgana belirli davranışları yasaklar
- İçeriğin kaldırılmasını emreder
- Erişim engelleme tedbirine başvurabilir
İhtiyati Tedbir
Acil hâllerde HMK m.389+ ile birlikte ihtiyati tedbir talep edilir; davanın açılmasıyla eş zamanlı.
İlan Kararı
Saldırının niteliğine göre hâkim kararın belirli bir biçimde ilan edilmesini de emredebilir; bu manevi onarım amaçlıdır.
Davanın Usulü
Görev ve Yetki
- Görev: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetki: TMK m.25/3 — davacı yerleşim yeri veya saldırının yapıldığı yer
Süre
Süregelen saldırı niteliği gereği zamanaşımı işlemez; saldırı sürdükçe dava açılabilir.
İspat
Davacı saldırının sürdüğünü ispat etmek zorundadır:
- Sürmekte yayın için tarih damgalı kanıtlar (ekran görüntüleri, link)
- Tanık beyanları
- Bilirkişi raporu (teknik konularda)
- Saldırının periyodikliğini gösteren delil zinciri
İcra ve Yaptırım
Karar verildikten sonra:
İcra
- İcra dairesi kararı uygular
- Saldırgan kararı yerine getirmezse zorlama tedbirleri
- İçerik kaldırma için platforma yazı
Cezai Yaptırım
Karara uymama:
- Disiplin para cezası
- Hâkim takdirinde belirli süre hapis (HMK m.105)
- Sürekli ihlalde tekrar cezalandırma
Tazminatla Birleştirme
Durdurma davası TMK m.25/2 tazminat hakları ile birleştirilebilir:
- Saldırı süresince doğan manevi zarar
- Maddi zararlar (kazanç kaybı vb.)
- Vekaletsiz İş Görme (TMK m.25) ile saldırgan kazancının iadesi
Önleme ve Tespit Davaları ile İlişki
Üç dava arasındaki kronolojik ilişki:
- Kişilik Tecavüzü Önleme Davası: Saldırı henüz yok
- Durdurma davası: Saldırı sürmekte
- Kişilik Tecavüzü Tespit Davası: Saldırı sona ermiş
Tek olayın farklı evrelerinde aynı dava farklı türlere dönüşebilir.
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- TMK m.25/1: "Sürmekte olan saldırıya son verilmesi" — durdurma davasının özü.
- Süregelen ihlal şartı: Henüz sona ermemiş, hukuka aykırı.
- Zamanaşımı yok: Saldırı sürdükçe dava açılabilir.
- El atmanın önlenmesi kararı: Hâkim saldırıyı durdurma emri verir.
- İhtiyati tedbir + esas dava: Birlikte yürütülmesi pratik.
- Tazminatla birleştirme: TMK m.25/2 manevi+maddi+iade tek dava içinde.