Tanım ve Yasal Düzenleme
Kefalette yazılı miktar ve tarih, kefalet şeklinin en kritik unsurudur. TBK m.583/1, kefilin kendi el yazısıyla üç temel bilgiyi yazmasını gerekli kılar:
"Kefalet sözleşmesi, kefilin sorumlu olacağı azamî miktar ile kefalet tarihi belirtilmedikçe ve kefil tarafından el yazısıyla yazılmadıkça geçerli olmaz. Kefilin, sorumlu olduğu azamî miktarı, kefalet tarihini ve müteselsil kefil olması durumunda, bu sıfatla veya bu anlama gelen herhangi bir ifadeyle yükümlülük altına girdiğini el yazısıyla belirtmesi şarttır."
Üç Unsurun Detaylı İncelenmesi
1. Azami Sorumluluk Tutarı
Kefalet sınır miktarı kefilin üst sorumluluk sınırını çizer:
- Para cinsi: Türk Lirası veya yabancı para (örn. ABD Doları, Euro) belirtilebilir
- Rakam + yazıyla yazım: Doktrinde tavsiye edilir; çelişki halinde yazıyla yazılan tutar esas
- Kapsam: Anapara + faiz + sözleşme cezası + kovuşturma masrafları toplam üst sınır
- TL veya YP: Yabancı para kefaletlerde kur dalgalanması riski kefile yansıdığı için ayrıca bilgilendirme aranır
m.589 sorumluluk sınırı kuralıyla birlikte değerlendirilmelidir: kefil bu tutarı aşamaz ve sonradan eklenen ek külfetler bu sınırı genişletmez.
2. Kefil Olma Tarihi
Tarihin önemi çoktur:
- Eşin yazılı onayı süresi: Kuruluş anında veya öncesinde onay aranır
- 10 yıllık kefalet süresi başlangıcı: m.598 gerçek kişi sınırı tarih başlangıcı
- Vade hesabı: Belirsiz süreli kefaletlerde fesih bildirimi süreleri
Tarih gün/ay/yıl olarak yazılmalı; sadece yıl belirtmek yetersizdir.
3. Müteselsillik Kaydı (Varsa)
Eğer kefalet müteselsil kefalet ise "müteselsil kefil" ibaresi (veya eş anlamlı: "müşterek müteselsil kefil", "alacaklının doğrudan başvurmasına onay veriyorum" gibi) kefilin el yazısıyla belirtilmelidir.
Eğer ibare yoksa kefalet adi kefalet sayılır; tartışma def'i kefile koruma sağlar (önce asıl borçluya başvurma + iflas takibi).
Eksiklik Hâlinde Sonuç: Mutlak Butlan
Üç unsurdan birinin eksikliği şekil eksikliğinin sonuçları gereği mutlak butlana yol açar:
- Kefalet hiç doğmamış sayılır
- Alacaklı talep edemez
- Kefilin ödediği tutar sebepsiz zenginleşme ile geri istenir
- Alacaklının iyi niyeti korunmaz
Pratik Uygulama: Banka Kefaletleri
Banka kredi kefaletlerinde standart uygulama:
- Banka matbu kefalet sözleşmesi hazırlar (bilgisayar/matbu yazım)
- Kefil boş bırakılan üç alanı el yazısıyla doldurur:
- Azami miktar bölümü (rakam + yazı)
- Tarih bölümü (gün/ay/yıl)
- "Müteselsil kefil" ibaresi
- Kefil ayrıca imza atar; eş onayı alınmışsa eş ayrı bir alana imzalar
Bu yapı şekil şartını karşılar; matbu metni sadece imzalama yetersizdir.
Yargıtay İçtihatları (Yerleşik İlke)
Yargıtay yerleşik içtihadı:
- El yazısı eksikliği: Üç unsurdan birinin el yazısıyla yazılmaması mutlak butlan
- Sonradan ekleme: Sözleşme imzalandıktan sonra eklenen el yazısı kayıtlar geçersiz
- Rakam-yazı çelişkisi: Yazıyla yazılan tutar esas alınır
- Tarih eksikliği: Tarih hiç yazılmamış veya sonradan eklenmişse butlan
- İmza yeterli değil: Sadece kefilin imzası şekil şartını karşılamaz; el yazısı kayıtlar zorunlu
Doktrinde Tartışmalar
Kısmî Eksiklik
Üç unsurdan sadece müteselsillik kaydı eksikse:
- Baskın görüş: Kefalet adi kefalet olarak ayakta kalır (azami miktar + tarih el yazısıyla varsa)
- Azınlık görüş: Tüm kefalet butlandır
Yargıtay baskın görüşü benimser: müteselsillik kaydı yoksa adi kefalet, ancak azami miktar + tarih varsa kefalet ayakta.
E-İmza ile El Yazısı Kayıt
5070 sayılı E-İmza Kanunu yazılı şekli karşılar; ancak el yazısı elektronik imzayla yerine getirilemez. Bu nedenle e-imzayla kefalet düzenleme şekil şartını karşılamaz.
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- Üç unsur el yazısı: Azami miktar + tarih + müteselsillik kaydı zorunlu — eksiklik mutlak butlan.
- m.589 ile birlikte: Azami miktar üst sınır olarak kefilin sorumluluğunu mutlak çizer.
- Müteselsillik yoksa adi kefalet: Yazılmamışsa tartışma def'i kefile koruma sağlar.
- Sonradan ekleme geçersiz: Yargıtay yerleşik — kuruluşta el yazısı kayıtlar bulunmalı.
- Bilgisayar yazımı + imza yetersiz: Sadece matbu metni imzalamak şekil şartını karşılamaz.
- E-imza yetersiz: Elektronik imza el yazısı kaydını karşılamaz.
Aynı Alandan Bağlantılar