Son güncelleme:
Kullanım Hakkının Devri: Kullanım hakkının devri, kiracının kira sözleşmesinden doğan kullanma veya yararlanma yetkisini üçüncü bir kişiye aktarması işlemidir. Türk Borçlar Kanunu m.322-323 hükümleri kiracıya bu yetkiyi kural olarak yasaklar; ancak kiraya verenin yazılı rızası alınması durumunda devir mümkündür. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kiraya veren haklı sebep olmaksızın rıza vermekten kaçınamaz.
Kullanım hakkının devri, kiracının kira sözleşmesinden doğan kullanma veya yararlanma yetkisini üçüncü bir kişiye aktarması işlemidir. Türk Borçlar Kanunu m.322-323 hükümleri bu işlemi kural olarak kiraya verenin yazılı rızasına bağlar. İki ana türü vardır: alt kira (m.322), kiracının kira ilişkisini sürdürerek kiralananı üçüncü kişiye bırakması; tam devir (m.323), kira sözleşmesinin tamamen üçüncü kişiye aktarılması.
TBK m.322-323 kiracının kullanım yetkisini sınırlamak amacıyla iki temel kural getirir:
Bu rejimin amacı, kiraya verenin kim tarafından kullanılacağı konusunda söz hakkına sahip olmasıdır; kira ilişkisi şahsa bağlı bir nitelik taşır ve kiracının seçimi kiraya verenin güvenine bağlıdır.
| Devir Türü | Kanuni Dayanak | Açıklama | Kiraya Veren ile İlişki |
|---|---|---|---|
| Alt kira (Sublease) | TBK m.322 | Kiracı sözleşmeyi sürdürür; kiralananı başkasına bırakır | Asıl kiracı borçlu olmaya devam eder |
| Tam devir (Cession) | TBK m.323 | Kira ilişkisi yeni kiracıya geçer; eski kiracı çıkar | Yeni kiracı kiraya verene karşı borçlu |
Bu ayrım uygulamada ve sınavda sıkça karıştırılır; ancak hukuki sonuçları farklıdır.
TBK m.322 ve 323 hükümleri kiraya verenin yazılı rızasını zorunlu kılar:
Rıza alınmadan yapılan devir, kiraya veren açısından haksız sayılır ve fesih sebebi oluşturur.
TBK m.322/II hükmü konut ve çatılı işyeri kiralarında özel bir koruma sağlar: "Konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiraya veren haklı sebep olmaksızın rıza vermekten kaçınamaz." Bu hüküm:
Kiracı kiraya verenin yazılı rızası olmadan kullanım hakkını devrederse:
TBK m.323 ek olarak kiracının kiralananın kullanım tarzını esaslı şekilde değiştirme yetkisi olmadığını öngörür. Konut olarak kiralanan dairenin işyeri olarak, fabrika binasının eğlence mekanı olarak kullanılması; bu kapsamda yapılan değişiklikler kiraya verenin yazılı rızasına tabidir. Bu kural kiracının özen borcunu tamamlar.