Tanım ve Hukuki Konum
Kadastro mahkemesi, Kadastro Kanunu (3402 sayılı) m.30 ve takip eden hükümler kapsamında kadastro tespitine itirazları gören özel ihtisas mahkemesidir. Asliye hukuk mahkemelerinin kadastro davalarına bakan dairesi olarak işler — yani ayrı bir teşkilat değil, asliye hukuk mahkemesi içinde uzmanlaşmış bir yapıdır.
Kadastro tutanağının askı süresinde itirazlar burada görülür; teknik bilirkişi marifetiyle inceleme yapılır.
Kadastro Mahkemesinin Görevleri
Askı Süresinde İtirazlar
30 günlük askı süresi içinde kadastro tutanağına itiraz eden ilgililer kadastro mahkemesinde dava açar. Konular:
- Malik tespiti (kim malik?)
- Sınır anlaşmazlığı
- Alan yanlışlığı
- Nitelik (tarla, bağ, vs.) hatası
Kadastro Mahkemesi Kararları
Mahkeme tespiti onaylar (tutanak doğru) veya değiştirir (tutanağı düzeltir). Kararı kesinleştikten sonra kadastro müdürlüğüne gönderilir; tutanak güncellenerek tapu kütüğüne tescil edilir.
Olağanüstü Zamanaşımı Davaları
Olağanüstü kazandırıcı zamanaşımı (TMK m.713) ile mülkiyet kazanma davalarına da kadastro mahkemesi bakar. 20 yıl davasız zilyetlik iddiası ispat edilirse mülkiyet tescil edilir.
Tescil Davaları
Tescil edilmemiş taşınmazların ilk tescili için açılan davalar — kadastro mahkemesi yetkilidir.
Yargılama Usulü
Bilirkişi Raporu
Kadastro davalarında teknik bilirkişi raporu kararın temelidir. Bilirkişi sahaya gider, ölçüm yapar, sınırlar, alan, nitelik konularında rapor düzenler.
Tanık Beyanı
Zilyetlik ispatında tanık beyanı önemlidir — komşular, eski sahipler tanıklık eder.
Tapu Senetleri
Tapuya kayıtlı taşınmazlarda tapu senetleri esastır.
Kadastro mahkemesi kararları Yargıtay'ın 14., 15., 16. ve 20. Hukuk Daireleri tarafından temyizen incelenir.
Süre
Kadastro tutanağının askı süresi 30 gündür. Bu süre içinde itiraz edilmezse tutanak kesinleşir; sonradan dava 10 yıl hak düşürücü süre ile mümkün ama tapu siciline güven ile sınırlandırılır.
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- Kadastro mahkemesi = asliye hukuk mahkemelerinin kadastro davalarına bakan dairesi: Ayrı teşkilat değildir.
- Kadastro Kanunu (3402) m.30+ düzenler: Görev alanı sınırlıdır.
- Askı süresi 30 gün: Kadastro tutanağına itiraz için.
- Olağanüstü zamanaşımı davaları kadastro mahkemesinde: TMK m.713 + 3402 ilişkisi.
- Bilirkişi raporu temel delil: Teknik ölçüm + bilirkişi raporu kararın omurgasıdır.
- Yargıtay 14., 15., 16., 20. HD denetler: Temyiz makamı.