M Harfi ile Başlayan Terimler

Maddi Unsur

Maddi unsur, suçun dış dünyaya yansıyan objektif yönünü oluşturan ve fiil, netice, nedensellik bağı, fail, mağdur ile suçun konusunu kapsayan unsurdur.

Maddi Zarar

Bir kimsenin malvarlığında iradesi dışında meydana gelen azalmadır.

Mağdur

Suçtan doğrudan doğruya zarar gören kişidir. Ceza muhakemesinde hakları CMK m.233-239 arasında düzenlenmiştir.

Mağdur (Ceza Hukuku)

Suçun işlenmesiyle hakkı veya hukuki değeri doğrudan ihlal edilen gerçek kişidir. TCK sisteminde tüzel kişiler mağdur olamaz; ancak suçtan zarar gören sıfatıyla davaya katılabilirler.

Mağdur Hakları

Mağdur hakları, suçtan zarar gören kişilerin ceza muhakemesi sürecinde sahip olduğu yasal haklardır. CMK m.233-239.

Mahkumiyet

Yüklenen suçun sanık tarafından işlendiğinin sabit görülmesi halinde mahkeme tarafından verilen suçlu bulma ve ceza tayini kararıdır (CMK m.223/5).

Mahkumiyet Kararı

Mahkumiyet kararı, sanığın yüklenen suçu işlediğinin sabit görülmesi halinde mahkeme tarafından verilen ceza kararıdır. CMK m.223/5.

Makbuz Senedi ve Varant

Genel mağazalar tarafından çıkarılan kıymetli evrak türleridir. Makbuz senedi malın mülkiyetini, varant ise mal üzerindeki rehin hakkını temsil eder (TTK m. 834-845).

Maksat Unsuru

İdari işlemin nihai amacının kamu yararı olması zorunluluğudur.

Mal Ayrılığı

Eşlerin malvarlıklarının birbirinden tamamen bağımsız olduğu, her eşin kendi malları üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği mal rejimidir.

Mala Zarar Verme

Mala zarar verme, başkasının taşınır veya taşınmaz malını kısmen veya tamamen yıkma, tahrip etme, yok etme, bozma, kullanılamaz hale getirme veya kirletme suçudur. TCK m.151.

Manevi Tazminat (Boşanma)

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakları saldırıya uğrayan tarafın talep ettiği tazminattır.

Manevi Unsur

Manevi unsur, suçun subjektif yönünü oluşturan ve failin fiili işlerkenki iç dünyasını (kast veya taksir) ifade eden unsurdur. TCK m.21 ve m.22'de düzenlenmiştir.

Manevi Zarar

Bir kimsenin kişilik değerlerinde meydana gelen eksilme, duyulan acı, elem ve ızdıraptır.

Marka

Bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerden ayırt etmeye yarayan işarettir.

Masumiyet Karinesi

Bir kişinin kesinleşmiş mahkumiyet kararı olmadan suçlu sayılamaması ilkesidir. Anayasa m.38/4 ve AİHS m.6/2'de güvence altına alınmıştır.

Mazeret İzni

Hükümlünün ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü ya da ağır hastalığı halinde belirli süreyle ceza infaz kurumundan ayrılmasına izin veren uygulamadır.

Meclis Araştırması

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla TBMM tarafından yürütülen inceleme ve araştırma faaliyetidir.

Meclis Soruşturması

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarından dolayı TBMM tarafından yürütülen cezai soruşturma usulüdür.

Memur

Devlet ve kamu tüzel kişilerinde genel idare esaslarına göre asli ve sürekli kamu hizmeti yürüten kamu görevlisidir.

Menfaat İhlali

İptal davası açabilmek için davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin zedelenmiş olması koşuludur.

Merkezden Yönetim

Kamu hizmetlerinin başkentteki merkezi organlar tarafından yürütüldüğü yönetim biçimidir.

Mesafeli Sözleşme

Satıcı veya sağlayıcı ile tüketicinin eş zamanlı fiziksel varlığı olmaksızın, uzaktan iletişim araçları kullanılarak kurulan sözleşmedir (TKHK m. 48).

İş Hukuku

Meslek Hastalığı

Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm koşulları yüzünden uğradığı hastalıktır.

Meşru Müdafaa

Meşru müdafaa, gerek kendisine gerek başkasına yönelmiş haksız bir saldırıyı o anda defetmek için orantılı güç kullanılmasını ifade eden hukuka uygunluk nedenidir. TCK m.25/1.

Meşru Savunma

Gerek kendisine gerek başkasına yönelmiş, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı defetmek amacıyla orantılı güç kullanılmasıdır (TCK m.25/1).

Meşru Savunmada Sınırın Aşılması

Meşru savunmada orantılılık koşulunun mazur görülebilecek bir heyecan, korku veya telaş nedeniyle aşılmasıdır (TCK m.27/2). Bu durumda ceza verilmez.

Milletvekilliği

TBMM üyelerinin sahip olduğu sıfat ve statüdür. On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.

Milli Egemenlik

Egemenliğin millete ait olduğunu ve millet adına yetkili organlar tarafından kullanıldığını ifade eden ilkedir.

Miras

Bir kişinin ölümüyle malvarlığının mirasçılarına geçmesini düzenleyen hukuk dalı ve bu geçişin kendisidir.

Mirasçı

Miras bırakanın ölümü üzerine malvarlığının tamamını veya bir bölümünü edinen kişidir.

Mirasın Paylaştırılması

Mirasçılar arasında tereke mallarının paylaşılması işlemidir.

Mirasın Reddi

Mirasçının mirası kabul etmemek iradesini mahkemeye bildirmesiyle gerçekleşen hukuki işlemdir.

Miras Sözleşmesi

Miras bırakan ile üçüncü kişi veya mirasçı arasında yapılan, miras bırakanın ölümünden sonra hüküm ifade edecek iki taraflı ölüme bağlı tasarruftur.

İş Hukuku

Mobbing

İşyerinde bir çalışana yönelik sistematik olarak uygulanan psikolojik baskı, yıldırma ve taciz davranışlarıdır.

Muacceliyet

Borcun ifa edilebilir ve talep edilebilir hale gelmesidir.

Muafiyet (Rekabet)

Rekabeti kısıtlayan anlaşmaların belirli koşulları sağlaması halinde yasak kapsamından çıkarılmasıdır. 4054 sayılı RKHK m. 5 uyarınca bireysel veya grup muafiyeti verilebilir.

Mücbir Sebep

Borçlunun kontrolü dışında gerçekleşen, öngörülemeyen ve kaçınılmaz olan olaylardır. İlliyet bağını keser.

Müdafi

Müdafi, ceza muhakemesinde şüpheli veya sanığın savunmasını üstlenen avukattır. Müdafi, savunma hakkının kullanılmasını sağlayan temel süjedir. CMK m.149-156.

Müdürler (Limited Şirket)

Limited şirketin yönetim ve temsil organıdır. TTK m. 623 uyarınca şirket sözleşmesiyle veya genel kurul kararıyla atanır. En az bir ortağın müdür olması zorunludur.

Müebbet Hapis Cezası

Müebbet hapis cezası, hükümlünün yaşam boyu ceza infaz kurumunda kalmasını gerektiren ceza türüdür. Koşullu salıverilme imkânı bulunur.

Muhatap

Poliçede ve çekte ödeme yapması istenen kişidir. Poliçede muhatap kabul ile asıl borçlu olur; çekte muhatap her zaman bir bankadır (TTK m. 671, 780).

Mühür Bozma Suçu

Mühür bozma, kanun veya yetkili makamların emriyle bir şeyin saklanmasını veya varlığının aynen korunmasını sağlamak için konulan mührün kaldırılması veya bozulması suçudur. TCK m.203.

Mükerrirlere Özgü İnfaz

Mükerrirlere özgü infaz, daha önce hapis cezası alan ve yeniden suç işleyen kişilere uygulanan ağırlaştırılmış infaz rejimidir. TCK m.58 ve CGTİHK m.108'de düzenlenmiştir.

Mülkilik İlkesi

Bir ülke sınırları içinde işlenen suçlara o ülkenin ceza kanunlarının uygulanmasını öngören temel ilkedir. TCK m.8'de düzenlenmiştir.

Mülkiyet

Sahibine eşya üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf etme yetkisi veren en geniş kapsamlı aynî haktır.

Mülkiyet Hakkı

Herkesin mülkiyet ve miras hakkına sahip olması ve bu hakların ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilmesidir.

Müracaat Hakkı (Başvuru Hakkı)

Kambiyo senetlerinde hamilin, senet bedelini asıl borçludan alamadığında cirantalara ve diğer sorumlulara başvurma hakkıdır. TTK m. 713 vd. uyarınca protesto çekilmesi kural olarak ön koşuldur.

Muris

Ölen veya gaipliğine karar verilen kişi, yani miras bırakandır.

Müsadere

Müsadere, suçun işlenmesinde kullanılan veya suçtan elde edilen eşya ve kazancın devlet tarafından zoralımını ifade eden güvenlik tedbiridir. TCK m.54-55'te düzenlenmiştir.

Müsadere Kararı (CMK)

Suçta kullanılan veya suçtan elde edilen eşyanın mülkiyetinin devlete geçirilmesine ilişkin mahkeme kararıdır. Kazanç müsaderesi ve eşya müsaderesi olmak üzere iki türü vardır.

Müşteki

Müşteki, suçtan zarar görerek şikâyette bulunan kişidir. Ceza muhakemesinde mağdur ve şikâyetçi kavramlarından farklı bir statüyü ifade eder.

Müşterek Avarya

Deniz sergüzeştine katılan gemi, yük ve navlunun müşterek bir tehlikeden kurtarılması amacıyla bilerek ve makul olarak yapılan olağanüstü fedakârlık ve masraflardır (TTK m. 1272-1285).

Müşterek Faillik

Müşterek faillik, birden fazla kişinin suçun icra hareketlerini birlikte gerçekleştirmesidir. Her bir kişi fail olarak sorumlu tutulur. TCK m.37/1.

Müşterek Sigorta

Aynı menfaatin aynı rizikolara karşı birden fazla sigortacı tarafından birlikte ve anlaşarak sigortalanmasıdır. Her sigortacı payı oranında sorumludur; çifte sigortadan farklı olarak sigortacılar birbirinden haberdardır.

Müterafik Kusur

Zarar görenin zararın doğmasında veya artmasında kendi kusurunun da payı olmasıdır.

Muvazaa

Tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla gerçek iradelerine uymayan görünürde bir işlem yapmalarıdır.