Kişilik tecavüzü önleme davası, Kişilik Tecavüzü Davaları sisteminin önleyici (preventif) ayağıdır. Saldırı henüz gerçekleşmemiş ancak yakın bir tehlike varsa, hak sahibi hâkimden saldırının önlenmesini talep edebilir. TMK m.25/1 hükmü bu davanın yasal temelini oluşturur.
TMK m.25/1 — Yasal Dayanak
TMK m.25/1 hükmü "Davacı, hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini, sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir." formülasyonu ile üç koruyucu davayı birlikte düzenler. "Saldırı tehlikesinin önlenmesi" bu davanın özünü oluşturur.
Davanın Şartları
1. Yakın Saldırı Tehlikesi
Soyut korkular yetmez; somut, ciddi ve yakın tehlike şarttır:
- Saldırgan açıkça niyetini açıklamış olmalı
- Hazırlık aşamasındaki davranışlar
- Kararlı ve tekrarlayan tehditler
- Önceden olan saldırı sonrası yeni saldırı işaretleri
2. Hukuka Aykırılık
Tehlikeli saldırı hukuka aykırı olmalıdır:
- Kişilik Hakkı İhlali niteliği
- Kişilik Rızası yokluğu
- Üstün özel veya kamu yararı bulunmaması
3. Davanın Hukuki Yararı
Davacı somut korunma ihtiyacı olduğunu göstermelidir; salt teorik tehdit yetmez.
Tipik Uygulama Hâlleri
Sosyal Medya Paylaşımları
- Kişiyi hedef alan paylaşım planının ortaya çıkması
- Özel fotoğrafların yayılma tehdidi
- Sahte profil oluşturma niyeti
Basın ve Medya
- Hakkında olumsuz haber yapılacağı duyumu
- Sansasyon yaratacak yayın hazırlığı
- Mahremiyet ihlal eden içerik tehdidi
Kişisel Saldırılar
- Açık tehdit beyanı
- Yakınlardan gelen saldırı işaretleri
- Eski ilişkilerde stalking davranışları
Ticari Kullanım
- İzinsiz reklamda kullanım planı
- Marka veya isim hakkı ihlali tehdidi
Mahkemenin Verebileceği Kararlar
Hâkim, somut tehlikeyi değerlendirerek:
İhtiyati Tedbir Kararı
Saldırı gerçekleşmeden önce:
- Saldırgana belirli davranışları yasaklama
- Belirli yerlere yaklaşma yasağı
- Belirli içeriği yayımlama yasağı
- Saldırının altyapısını oluşturan davranışları durdurma
Genel Önleme Kararı
Daha kapsamlı tedbirler:
- Sosyal medyada hesap dondurma talebi
- İletişim kısıtlaması
- Belirli kişilerle temas yasağı
Davanın Usulü
Görev ve Yetki
- Görev: Asliye Hukuk Mahkemesi
- Yetki: Davacı yerleşim yeri veya saldırının yapılacağı yer mahkemesi (TMK m.25/3)
Hızlı Karar Verme
Önleme davasının niteliği gereği hâkim hızlı hareket etmelidir:
- İhtiyati tedbir aşamasında acil değerlendirme
- Saldırı gerçekleşmeden önce karar
- Geriye dönük tedbir mümkün değil
İspat
Davacı tehlikenin somut olduğunu ispat etmek zorundadır:
- Yazılı tehditler (mesaj, mektup)
- Tanık beyanları
- Sosyal medya kayıtları (ekran görüntüleri)
- Önceki saldırı kayıtları (örüntü kanıtı)
Davaların Birleştirilmesi
Önleme davası diğer kişilik koruma davalarıyla birleştirilebilir:
- Kişilik Tecavüzü Durdurma Davası (saldırı zaten başlamışsa)
- Kişilik Tecavüzü Tespit Davası (önceki saldırılarla)
- Manevi/maddi tazminat (geçmiş zararlar için)
Hukuka Aykırılık Sınırları
Önleme davası bazı hâllerde reddedilir:
- Basın özgürlüğü kapsamında haberin yayınlanması (kamu yararı)
- Hak sahibinin önceden açık rızası bulunması
- Üstün özel yarar (örn. tarafsız akademik araştırma)
- Yasal yetkili merciin görev gereği müdahalesi
| Unsur | Önleme | Durdurma |
|---|
| Saldırının durumu | Henüz yok | Sürmekte |
| Mahkeme kararı | Tedbir + yasak | Sona erdirme |
| İcra | Önleyici | Tatil edici |
| İspat eşiği | Yakın tehlike | Süregelen ihlal |
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- TMK m.25/1: "Saldırı tehlikesinin önlenmesi" formülasyonu; üç koruyucu davadan ilki.
- Yakın tehlike: Soyut korkular yetmez; somut + yakın + hukuka aykırı şartı.
- Tedbir hızı: Saldırı gerçekleşmeden karar şarttır; hâkim acil değerlendirme yapar.
- Hukuka aykırılık şartı: Kişilik Rızası veya üstün yarar varsa dava reddedilir.
- Durdurma Davası ile fark: Saldırının durumu (yok/sürmekte) belirleyici.
- Birleştirme imkanı: Diğer kişilik davalarıyla aynı dava içinde.