Son güncelleme:
Kasten Öldürme: Kasten öldürme, bir insanı bilerek ve isteyerek hayattan yoksun bırakma fiilidir. TCK m.81 düzenler; cezası müebbet hapis cezasıdır. Suç, hayata karşı suçların temel tipi olup, nitelikli halleri (m.82) ağırlaştırılmış müebbet, ihmali davranışla işlenmesi (m.83) farklı ceza dilimleri öngörür. Kast unsuru olası kast veya doğrudan kast şeklinde tezahür edebilir; insan kavramı doğum anından sonra başlar.
Kasten öldürme, hayata karşı suçların ana tipi ve Türk ceza hukukunun en ağır temel suçudur. TCK m.81 hükmü, suçu sade biçimde tanımlar: bir insanı bilerek ve isteyerek öldürme. Tek fıkralı sade düzenleme aldatıcıdır; suç doktrinde derin tartışmaların odağıdır — kast türleri, teşebbüs, meşru savunma, zorunluluk hâli, nitelikli haller hep buradan dallanır.
TCK m.81/1 — "Bir insanı kasten öldüren kişi, müebbet hapis cezası ile cezalandırılır."
Suçun koruduğu değer hayat hakkıdır. Anayasa m.17, AİHS m.2 ile korunan en temel insan hakkı; tüm diğer hakların ön koşuludur. Bu değer mağdurun rızasıyla bile feragat edilemez; ötanazi tartışmalarının kökeni budur.
| Suç | TCK | Manevi Unsur | Ceza |
|---|---|---|---|
| Kasten öldürme | m.81 | Kast | Müebbet |
| Nitelikli kasten öldürme | m.82 | Kast + nitelikli unsur | Ağırlaştırılmış müebbet |
| İhmali davranışla öldürme | m.83 | Kast (yapma yükümü) | Müebbet (1/3'e kadar indirilebilir) |
| İntihara yönlendirme | m.84 | Kast (azmettirme/teşvik) | 2-5 yıl (intihara teşvik) |
| Taksirle öldürme | m.85 | Taksir | 2-6 yıl (basit) / 2-15 yıl (bilinçli) |
Suçun fiili "öldürme"dir; insanın hayatına son verme. Hangi araçla işlendiği önemli değil: ateşli silah, kesici-delici alet, zehir, boğma, itme, hatta ihmali davranış (yapma yükümü olduğu hâlde yapmama). Nedensellik bağı ispat edilmelidir; fail fiili ile ölüm sonucu arasında doğrudan bağ kurulmazsa suç oluşmaz.
Kasten öldürmede kast türleri: (1) doğrudan kast — failin amacı doğrudan ölüm; (2) olası kast — fail ölümü öngörür ve "olursa olsun" der. Olası kast varlığında m.81 uygulanır; bilinçli taksirden kıl payı ayrılır.
İnsan, doğum anından sonra var olur. Doğum öncesi öldürme çocuk düşürtme (m.99) suçudur. Doğum anının başlangıcı doktrinde tartışmalı; baş çıkışı veya bağırsama anı kabul edilen ölçütlerdir. Hayatın sonu beyin ölümüdür (organ ticareti ile bağlantılı).
Meşru savunma (TCK m.25), hakkın kullanılması (m.26), kanun emrinin yerine getirilmesi (m.24) gibi hukuka uygunluk sebepleri ölümü meşru kılabilir. Zorunluluk hâli (m.25/2) ölümde uygulanması tartışmalıdır.
m.81/1: Müebbet hapis. Türk hukukunda ölüm cezası kaldırıldığı için müebbet en ağır temel cezadır; nitelikli hâlinde ağırlaştırılmış müebbete çıkar.
Failin icra hareketleri ölümle sonuçlanmazsa teşebbüs (m.35) hükümleri uygulanır; ceza müebbetten 9-15 yıla indirilebilir. Yaralama ile sınır — failin kastı ölüm mü yaralama mı sorusu kritik.
Ağır ceza mahkemesi görevlidir. Suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir. Şikâyete bağlı değildir; resmi takip rejimindedir.
Müebbet hapis cezası gerektirdiği için dava zamanaşımı 25 yıldır (TCK m.66/1-a); ceza zamanaşımı ise 30 yıl (m.68/1-a).
Fail "ölebilir, olsun" tutumundaysa olası kast gündeme gelir. Trafik kazasında kırmızı ışıkta ısrarla geçen sürücü, kalabalığa silah doğrultup ateş açan fail bu kategoriye girer. m.81/1 uygulanır.
Fail sonucu öngörür ama "olmaz" der ve gerekli özeni göstermezse bilinçli taksirle öldürme (m.85/2) gündeme gelir; ceza dilimi çok daha düşüktür. Bu sınır pratikte içtihatlı ve sınav klasiği.
Üstsoy/altsoy/eşe karşı öldürme ve töre saikiyle öldürme m.82 nitelikli halleridir; basit kasten öldürme yerine ağırlaştırılmış müebbet uygulanır.
Hayat hakkı modern hukukun çekirdeğidir; kasten öldürme bu çekirdeği parçalayan suçtur. TCK m.81 sadeliği, hukukun en güçlü değer hiyerarşisi mesajıdır: tek satır, müebbet ceza. Detaylar nitelikli haller (m.82) ve cezayı azaltan haller (haksız tahrik, meşru savunma) ile şekillenir.
Kasten öldürme sınavlarda olası kast - bilinçli taksir ayrımı, teşebbüs hükümleri, meşru savunma sınırları ve nitelikli hâl uygulamaları çerçevesinde sorulur. m.81 sade metni aldatmamalıdır; suç tüm hayata karşı suçların ana referansıdır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi