Anayasa Hukuku
Danıştay
İdari mahkemelerce verilen kararların son inceleme mercii olan, idari yargının en yüksek organıdır (AY m.155). Aynı zamanda Cumhurbaşkanlığına danışma görevi de üstlenir.
Detayları gör
Sayfa yükleniyor
İdari mahkemelerce verilen kararların son inceleme mercii olan, idari yargının en yüksek organıdır (AY m.155). Aynı zamanda Cumhurbaşkanlığına danışma görevi de üstlenir.
Anayasanın ilk üç maddesindeki Cumhuriyetin niteliği, devletin bütünlüğü ve başkent Ankara hükümleri ile bu maddelerin değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini belirten AY m.4 hükmüdür.
Egemenliğin millete ait olduğu, çoğulcu ve katılımcı bir yönetim biçimini ifade eden ilkedir (AY m.2). Serbest seçimler, siyasi partiler ve temel haklar bu ilkenin unsurlarıdır.
Temel hak sınırlamalarının demokratik bir toplumda zorunlu olan ihtiyaçlara cevap vermesi ve çoğulcu demokratik düzenle bağdaşması gerekliliğidir (AY m.13). AİHM içtihatlarıyla paralel yorumlanır.
Herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma ve derneğe üye olma ya da üyelikten çıkma hakkıdır (AY m.33). Dernek kurma hürriyeti ancak kanunla sınırlanabilir.
Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak tüm kamu kurum ve kuruluşlarında idari ve mali denetim yapan anayasal kuruluştur (AY m.108). Silahlı Kuvvetler ve yargı organları denetim kapsamı dışındadır.
Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olduğunu ifade eden anayasal ilkedir (AY m.3). Değiştirilemez hükümler arasında yer alır ve üniter devlet yapısının temelini oluşturur.
Devletin temel hak ve özgürlükleri sadece ihlal etmekten kaçınmakla yetinmeyip, bu hakların etkin kullanılabilmesi için gerekli tedbirleri alma yükümlülüğüdür. AİHM ve AYM içtihatlarıyla geliştirilmiştir.
Nispi temsil seçim sisteminde milletvekilliklerinin partiler arasında dağıtılmasında kullanılan matematiksel yöntemdir. Partilerin aldığı oylar sırasıyla 1, 2, 3... sayılarına bölünerek milletvekillikleri paylaştırılır.
Vatandaşların ve karşılıklılık esasıyla yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikayetleri hakkında yetkili makamlara yazılı başvuruda bulunma hakkıdır (AY m.74).
Herkesin din ve vicdan özgürlüğüne sahip olduğu, ibadet ve dini ayinlerin serbestçe yapılabileceği haktır (AY m.24). Kimse ibadete veya dini tören ve ayinlere katılmaya zorlanamaz.
Laiklik ilkesi doğrultusunda, bütün siyasi görüş ve düşünüşlerin dışında kalarak genel idare içinde yer alan, İslam dininin inançları ve ibadet esasları konusunda hizmet sunan kuruluştur (AY m.136).
Olağanüstü hallerde dahi askıya alınamayan haklardır: yaşam hakkı, işkence yasağı, din ve vicdan özgürlüğünün iç alanı, suç ve cezaların geriye yürümezliği, masumiyet karinesi (AY m.15/2).
Herkesin düşünce ve kanaat hürriyetine sahip olduğu, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamayacağı ve bunlardan dolayı kınanamayacağı haktır (AY m.25). Mutlak nitelikte bir haktır.
Herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkıdır (AY m.26). Demokratik toplumun temel değerlerindendir.