Suçtan zarar gören kişinin ceza davasında iddia makamının yanında yer alarak sanığın cezalandırılmasını talep etmek üzere davaya katılmasıdır (CMK m.237-243).

Detayları gör

Ceza Hukuku

Dava Zamanaşımı

Suçun işlendiği tarihten itibaren kanunda öngörülen sürenin geçmesiyle kamu davasının düşürülmesidir (TCK m.66). Süre, suçun ağırlığına göre 8 ile 30 yıl arasında değişir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Deepfake Suçu

Yapay zeka teknolojisi kullanılarak bir kişinin görüntü, ses veya videosunun izinsiz olarak manipüle edilmesi ve yayılması fiillerini kapsayan suç kavramıdır.

Detayları gör

Medeni Hukuk

Def'i

Borçlunun borcunu yerine getirmekten kaçınma hakkını kullanmasıdır. İleri sürülmedikçe hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz.

Detayları gör

Ticaret Hukuku

Defi (Kıymetli Evrak)

Kıymetli evrak borçlusunun ödeme talebine karşı ileri sürdüğü savunma araçlarıdır. Mutlak defiler herkese karşı, nisbi (şahsi) defiler ise yalnızca belirli alacaklılara karşı ileri sürülebilir. TTK m. 687 kişisel defiler ilkesini düzenler.

Detayları gör

Anayasa Hukuku

Değişmez Hükümler

Anayasa değişikliği yoluyla bile değiştirilemeyen, anayasanın temel niteliklerini belirleyen hükümlerdir. 1982 Anayasası'nda ilk üç madde değişmez hükümdür.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Delil

Delil, ceza muhakemesinde bir vakıanın ispatı için kullanılan her türlü ispat aracıdır. Ceza muhakemesinde delil serbestisi ilkesi geçerlidir. CMK m.206-217.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Delil Değerlendirmesi

Ceza muhakemesinde toplanan delillerin hukuka uygunluk, güvenilirlik ve ispat gücü bakımından mahkeme tarafından serbestçe takdir edilmesi ilkesidir. Hakim vicdani kanaatini oluşturmada delilleri serbestçe değerlendirir (CMK m.217).

Detayları gör

Usul Hukuku

Delil (HMK)

Yargılamada vakıaların ispatı amacıyla kullanılan araçlardır. Kesin ve takdiri deliller olarak ikiye ayrılır.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Delil Yasakları

Ceza muhakemesinde belirli delillerin elde edilmesinin yasaklanması (delil elde etme yasağı) veya hukuka aykırı yollarla elde edilen delillerin hükme esas alınamaması (delil değerlendirme yasağı) kurallarıdır.

Detayları gör

Anayasa Hukuku

Demokratik Devlet

Egemenliğin halka ait olduğu, yöneticilerin halk tarafından serbest seçimlerle belirlendiği devlet biçimidir.

Detayları gör

İş Hukuku

Deneme Süresi

İş sözleşmesinin başlangıcında tarafların birbirini tanıyabilmesi için öngörülen ve en çok iki ay olan süredir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Denetimli Serbestlik

Denetimli serbestlik, hükümlü veya sanığın toplum içinde denetim ve takip altında bulundurulmasını sağlayan alternatif bir infaz yöntemidir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Denetimli Serbestlik Şartları

Denetimli serbestlik şartları, hükümlünün ceza infaz kurumundan denetimli serbestlik tedbiriyle tahliye edilebilmesi için gereken koşullardır.

Detayları gör

Ticaret Hukuku

Deniz Alacaklarına Karşı Sorumluluğun Sınırlandırılması

Donatan veya gemi işletme müteahhidinin deniz alacaklarından doğan sorumluluğunu belirli bir üst sınırla sınırlayabilmesini sağlayan müessesedir (TTK m. 1328-1349).

Detayları gör

Ticaret Hukuku

Deniz İpoteği

Gemi üzerinde alacağın teminatı olarak kurulan ve gemi siciline tescil edilen sınırlı ayni haktır. TTK m. 1014-1043 uyarınca düzenlenir; gemi alacaklısı hakkından sonra gelir.

Detayları gör

Ticaret Hukuku

Deniz Ticareti

Deniz yoluyla taşıma, gemi, deniz sigortası gibi konuları düzenleyen ticaret hukuku dalıdır.

Detayları gör

Anayasa Hukuku

Dernek Kurma Hürriyeti

Herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma ve derneklere üye olma ya da üyelikten çıkma hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör

Borçlar Hukuku

Destekten Yoksun Kalma Tazminatı

Ölen kişinin yaşarken destek olduğu kişilerin bu destekten mahrum kalmalarından doğan zararın tazminidir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Devletin Birliğini Bozmaya Teşebbüs

Devletin topraklarının tamamını veya bir kısmını yabancı bir devletin egemenliği altına koymaya veya bağımsızlığını zayıflatmaya yönelik fiilleri cezalandıran suçtur. TCK m.302'de düzenlenmiştir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Devletin Egemenlik Alametlerini Aşağılama

Devletin egemenlik alametlerini aşağılama, Türk Bayrağını veya devletin egemenlik alametlerini yırtma, yakma veya aşağılama suçudur. TCK m.300.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Devlet Sırlarını İfşa Suçu

Devletin güvenliği bakımından gizli kalması gereken bilgi veya belgeleri açıklayan kişiyi cezalandıran suçtur. TCK m.329'da düzenlenmiştir.

Detayları gör

Anayasa Hukuku

Dilekçe Hakkı

Vatandaşların ve Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili konularda yetkili makamlara yazı ile başvuruda bulunma hakkıdır.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Dilekçe Hakkının Kullanılmasının Engellenmesi

Kişinin belli bir hakkı kullanabilmesi için yetkili makamlara başvurmasının engellenmesi suçudur (TCK m.121).

Detayları gör

İdare Hukuku

Disiplin Cezası

Kamu görevlilerinin görevle ilgili kusurlu davranışları nedeniyle uygulanan idari yaptırımlardır.

Detayları gör

İdare Hukuku

DMK

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu; devlet memurlarının hak, yükümlülük ve disiplin esaslarını düzenleyen temel kanundur.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Doğrudan Doğruyalık İlkesi

Mahkemenin hükmünü ancak duruşmada ortaya konulmuş ve tartışılmış delillere dayandırabileceğini ifade eden ceza muhakemesi ilkesidir (CMK m.217).

Detayları gör

Ceza Hukuku

Doğrudan Kast

Doğrudan kast, failin suçun kanuni tanımındaki unsurları bilmesi ve bu unsurların gerçekleşmesini doğrudan istemesidir. Kastın temel şeklidir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Dolandırıcılık

Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlama suçudur (TCK m.157). Hile unsurunun varlığı zorunludur.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Dolandırıcılık Suçu

Dolandırıcılık, hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp onun veya başkasının zararına olarak kendisine veya başkasına yarar sağlama suçudur. TCK m.157-159'da düzenlenmiştir.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Dolaylı Faillik

Dolaylı faillik, failin suçu bir başka kişiyi araç olarak kullanarak işlemesidir. Araç olan kişi genellikle kusur yeteneğinden yoksundur veya hata içindedir. TCK m.37/2.

Detayları gör

Ticaret Hukuku

Donatan

Gemisini deniz ticaretinde kullanan gemi malikine donatan denir. TTK m. 946 ile tanımlanmıştır. Donatan, gemi adamlarının fiillerinden ve geminin işletilmesinden doğan borçlardan sorumludur.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Duruşma

Duruşma, kovuşturma evresinde mahkeme huzurunda tarafların katılımıyla yapılan sözlü ve aleni yargılama oturumudur. CMK m.175 vd.

Detayları gör

İdare Hukuku

Duruşma (İdari)

İdari yargıda tarafların sözlü açıklama yaptığı, kural olarak isteğe bağlı olan yargılama aşamasıdır.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Duruşmaya Hazırlık Evresi

İddianamenin kabulünden duruşmanın başlamasına kadar geçen süreçte yapılan hazırlık işlemlerinin tamamıdır. Tensip zaptının düzenlenmesi bu evrede gerçekleşir.

Detayları gör

Medeni Hukuk

Dürüstlük Kuralı

Herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uygun davranması zorunluluğudur.

Detayları gör

Ceza Hukuku

Düşme Kararı

Düşme kararı, davanın çeşitli nedenlerle sona erdirilmesi kararıdır. Zamanaşımı, af, şikâyetten vazgeçme gibi nedenlerle verilebilir. CMK m.223/8.

Detayları gör

Anayasa Hukuku

Düşünce ve Kanaat Hürriyeti

Herkesin düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahip olması, kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamamasıdır.

Detayları gör

İdare Hukuku

Düzenleyici İşlem

İdarenin genel, soyut ve sürekli nitelikte kurallar koyduğu, belirli bir kişiye yönelik olmayan işlemlerdir.

Detayları gör