Herkesin meşru vasıta ve yollardan faydalanarak yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olmasıdır (AY m.36). AİHS m.6 ile güvence altındadır.
Georg Jellinek'in statü teorisine göre bireylerin devlet yönetimine katılmasını sağlayan haklardır. Seçme ve seçilme hakkı, siyasi parti kurma özgürlüğü ve dilekçe hakkı gibi hakları kapsar.
Devletin temel yapısını, yönetim biçimini, devlet organlarının kuruluş ve işleyişini, temel hak ve özgürlükleri düzenleyen en üst hukuk normudur. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 1982 tarihlidir.
Devlet iktidarının bir anayasa ile sınırlandırılması, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alınması ve hukuk devleti ilkesinin gerçekleştirilmesini amaçlayan siyasi ve hukuki düşünce akımıdır.
TBMM üye tamsayısının en az üçte biri tarafından teklif edilip, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla kabul edilen anayasal düzenleme sürecidir (AY m.175). Cumhurbaşkanı halkoylamasına sunabilir.
Anayasa tarafından kurulan ve güvence altına alınan devlet düzeninin bütünüdür. Anayasal düzenin korunması, devletin ve bireylerin anayasaya bağlılığını gerektirir (AY m.11).
Kuruluşu, yapısı ve görevleri doğrudan Anayasa ile düzenlenen devlet organı veya kuruluşudur. TBMM, Cumhurbaşkanlığı, Anayasa Mahkemesi, Sayıştay gibi organlar anayasal kurum niteliğindedir.
Temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilen bireylerin, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesine doğrudan başvurabilmesini sağlayan olağanüstü hukuki yoldur.
Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetleyen, bireysel başvuruları inceleyen ve Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan en yüksek yargı organıdır (AY m.148). On beş üyeden oluşur.
Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ilkesidir (AY m.11).
Anayasa hükümlerinin yorumlanmasında hem lafzi hem de amaçsal yorum yöntemlerinin birlikte kullanılması gerekliliğidir (AY m.11). Anayasa Mahkemesinin temel yorum ilkesidir.
Anayasanın normlar hiyerarşisinde en üst sırada yer aldığı ve hiçbir kanun veya düzenleyici işlemin anayasaya aykırı olamayacağı ilkesidir (AY m.11). Anayasa yargısının temelini oluşturur.
Bir davada uygulanacak normun anayasaya aykırı olduğu iddiasının taraflar veya mahkeme tarafından ileri sürülerek Anayasa Mahkemesine taşınmasıdır (AY m.152). Somut norm denetiminin işleyiş biçimidir.
Kanunların ve diğer yasama işlemlerinin anayasaya uygunluğunun yargısal yolla denetlenmesi sistemidir. Türkiye'de bu denetim Anayasa Mahkemesi tarafından gerçekleştirilir.
2017 Anayasa değişikliğiyle askeri mahkemeler kaldırılmış olup askeri yargı sadece disiplin mahkemeleri ile savaş halinde kurulacak askeri mahkemelerle sınırlandırılmıştır (AY m.142).
Atatürkçü düşünce, Türk kültürü, dili ve tarihi alanlarında araştırma ve inceleme yapan anayasal kuruluştur (AY m.134). Bünyesinde Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumu gibi kurumları barındırır.