Son güncelleme:
Kiranın Konusu (Kiralanan): Kiranın konusu, kira sözleşmesi ile kullanılması veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılması kiracıya bırakılan şeydir. Türk Borçlar Kanunu m.299 uyarınca her türlü taşınır, taşınmaz ile haklar kira konusu olabilir; tüketilmeyen ve aynen iadesi mümkün olan eşyalarda kira sözleşmesi kurulabilir. Kullanım ile yararlanma ayırımı, genel kira ile ürün kirası arasındaki temel farktır.
Kiranın konusu (kiralanan), kira sözleşmesi ile kullanılması veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılması kiracıya bırakılan şeydir. Türk Borçlar Kanunu m.299, kiranın konusunu bir şey olarak ifade ederek geniş bir kapsam belirler; her türlü taşınır, taşınmaz ile bazı haklar kira sözleşmesinin konusu olabilir.
TBK m.299 hükmü, kira sözleşmesini "bir şeyin kullanılması veya kullanılmasıyla birlikte ondan yararlanılması" üzerinden tanımlar. "Bir şey" ifadesi, fiziki varlığı olan taşınır/taşınmaz mallar ile hukuken devre konu olabilen hakları kapsar. Satış sözleşmesinin konusu ile karşılaştırıldığında, kira konusu olabilecek şey daha dardır: tüketilebilir mallar (örneğin yiyecek, yakıt) kira konusu olamaz, çünkü kira sözleşmesinde kiralananın aynen iadesi zorunludur.
Kiraya verenin kiralanan üzerinde mülkiyet hakkı sahibi olması zorunlu değildir; intifa hakkı sahibi, sınırlı ayni hak sahibi, hatta başka bir kiracı (alt kira yetkisi varsa) kira sözleşmesi yapabilir. Önemli olan, kullanma yetkisini hukuken devredebilmesidir.
Üç ana kategori kira konusu olabilir:
Müşterek/elbirliği mülkiyetine konu eşyalar, paydaşların onayı olmadan kira konusu yapılamaz; bu durumda fuzuli intifa doğar.
Kira konusu olabilmek için şu nitelikler aranır:
TBK m.299 iki tür kira ayırır:
Bu ayrım hâkimlik sınavının sürekli sorduğu bir konudur. Genel kirada hasılat hakkı kiracıya değil, kiraya verene aittir; ürün kirasında ise hasılat ya tamamen kiracıda kalır ya da paylaşılır.
Kiraya veren mutlaka malik olmak zorunda değildir; kullanma yetkisini hukuken devredebilen herkes kiraya verebilir. Üçüncü bir kişinin malını kiraya veren kişinin sözleşmesi geçerlidir; ancak gerçek malikin onayı olmaksızın yapılan bu kira gerçek malike karşı ileri sürülemez. Gerçek malik kiracıyı tahliye edebilir; bu durumda zapttan sorumluluk kiraya verene karşı işler.