Son güncelleme:
Kefile Kefil vs Rücua Kefil: Kefile kefil ve rücua kefil, TBK m.588'in iki ayrı fıkrasında düzenlenen birbirinden farklı iki kefalet türüdür. Kefile kefil (m.588/1) bir kefile (asıl kefilin alacaklıya karşı borcuna) kefil olunmasıdır — zincir kefalet yapısı. (m.588/2) ise asıl kefilin asıl borçluya karşı sahip olduğu rücu alacağına kefil olunmasıdır. İkisinin keskin ayrımı hâkimlik klasik tuzaklarındandır.
Kefile kefil ve rücua kefil, kefalet türlerinin zincir/teminat boyutunu düzenleyen iki ayrı tipidir. Her ikisi de TBK m.588'de düzenlenmiş olmasına rağmen yapı ve sonuçları temelden farklıdır.
Kefile kefil, birinci kefilin alacaklıya karşı kefalet borcuna ikinci bir kefilin kefil olmasıdır. Üç katmanlı yapı:
Alacaklı B'den tahsil edemezse C'ye başvurabilir. C'nin sorumluluğu:
C'nin kefil kefil olması:
Kefile kefil pratikte nadirdir; banka kredilerinde "kefile destek" olarak görülebilir. Tipik örnek: kira sözleşmesinde kiracının kefili A; A'nın kefalet borcuna ek olarak C de kefile kefil olur — kira alacaklısına ek güvence.
Rücua kefil, birinci kefilin asıl borçluya karşı rücu alacağına kefil olunmasıdır:
B asıl borca ödeme yaptıktan sonra A'ya rücu ettiğinde A ödeme yapmazsa D ödemekle yükümlü olur:
D'nin rücua kefil olması:
Rücua kefil de pratikte nadirdir. Tipik kullanım: bir banka kefile rücu hakkını destekleyici olarak rücua kefil ister.
| Ölçüt | Kefile Kefil (m.588/1) | Rücua Kefil (m.588/2) |
|---|---|---|
| Hangi borca kefil | B'nin alacaklıya kefalet borcuna | B'nin asıl borçluya rücu alacağına |
| Sorumlu kim | Alacaklıya karşı | Birinci kefile karşı |
| Borç tipi | Kefalet borcu | Rücu alacağı |
| Asıl borçluya etki | Var (zincir) | Var (rücu zinciri) |
| Pratik fonksiyon | Alacaklıya ek güvence | Birinci kefilin rücusunu güvenceye alma |
| Tipik örnek | İkinci kefil + ek teminat | Banka kefilin rücu alacağını destekler |
Sözleşmede "kefile kefil" ifadesi ile "rücua kefil" ifadesi karıştırılırsa yanlış sonuç doğar:
Yargıtay sözleşmenin gerçek niteliğini incelerken iradeyi esas alır — başlığa değil. Sözleşmede yazılı nitelendirme yanlışsa hâkim doğru tipi belirler.
| Durum | Kefile Kefil | Rücua Kefil |
|---|---|---|
| Asıl borç ödenirse | C kurtulur | D kurtulur (rücu alacağı doğmadığı için) |
| B ödeme yapar, A rücu öder | C kurtulur | D kurtulur |
| B ödeme yapar, A rücu ödemez | C ödemez (B alacaklıya zaten ödedi) | D B'ye öder |
| B ödeme yapamaz | C alacaklıya öder | D ödemez (henüz rücu alacağı yok) |