Anayasa Hukuku
Anayasanın Bağlayıcılığı Nedir?
Tanım
Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ilkesidir (AY m.11).
Sayfa yükleniyor
Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ilkesidir (AY m.11).
Anayasanın Üstünlüğü
Anayasanın normlar hiyerarşisinde en üst sırada yer aldığı ve hiçbir kanun veya düzenleyici işlemin anayasaya aykırı olamayacağı ilkesidir (AY m.11). Anayasa yargısının temelini oluşturur.
Hukuk Devleti
Devletin tüm eylem ve işlemlerinin hukuka uygun olması, yargısal denetime tabi tutulması ve bireylerin hukuki güvenliğinin sağlanması ilkesidir (AY m.2). Anayasa Mahkemesi kararlarında temel referans noktasıdır.
Anayasanın bağlayıcılığı, anayasa hükümlerinin tüm devlet organlarını, idare makamlarını ve kişileri hukuken bağlaması ilkesidir. Bu ilke, AY m.11 ile açıkça düzenlenmiştir: "Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır." Anayasanın bağlayıcılığı, anayasanın üstünlüğü ilkesinin doğal ve zorunlu sonucudur.
AY m.11'in iki fıkrası, birbirleriyle bağlantılı iki temel ilkeyi düzenler:
Bu iki ilke birlikte değerlendirildiğinde, anayasanın normlar hiyerarşisindeki en üst konumunun hem normatif hem de pratik boyutuyla güvence altına alındığı görülür.
TBMM, kanun yaparken anayasaya uygun hareket etmek zorundadır. Anayasaya aykırı kanun çıkarılması halinde, bu kanun AYM tarafından iptal edilebilir (AY m.148). Yasama organının anayasal sınırları: temel hak güvenceleri, ölçülülük ilkesi, hukuk devleti gerekleri ve değiştirilemez hükümlerdir.
Cumhurbaşkanı ve idare, tüm eylem ve işlemlerinde anayasaya bağlıdır. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri (AY m.104/17) anayasaya aykırı olamaz. İdarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır (AY m.125).
Yargıçlar, Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak karar verirler (AY m.138). Yargı organları da anayasayla bağlıdır; bir mahkeme uygulanacak kanunun anayasaya aykırı olduğu kanaatine varırsa, AYM'ye başvurabilir (itiraz yolu, AY m.152).
Anayasanın bağlayıcılığı yalnızca devlet organlarıyla sınırlı değildir; gerçek ve tüzel kişiler de anayasa hükümleriyle bağlıdır. Ancak temel hakların yatay etkisi (Drittwirkung) konusu, özellikle özel hukuk ilişkilerinde tartışmalıdır.