Son güncelleme:
Ayıbın Giderilmesi ve Bedel İndirimi: Ayıbın giderilmesi ve bedel indirimi, kira sözleşmesinde kiracının kiralananın ayıplı olması durumunda kullanabileceği iki temel seçimlik haktır. Türk Borçlar Kanunu m.305-306 hükümlerine göre, kiracı ayıp ortaya çıkınca kiraya verenden ya ayıbın makul sürede giderilmesini isteyebilir ya da ayıbın varlık süresinde kira bedelinden orantılı bir indirim talep edebilir.
Ayıbın giderilmesi ve bedel indirimi, kira sözleşmesinde kiracının kiralananın ayıplı olması durumunda kullanabileceği iki temel seçimlik haktır. Türk Borçlar Kanunu m.305-306 hükümleri kiracıya bu hakları tanır; ayıp ister teslim sırasında, ister sözleşme süresince ortaya çıksın uygulanırlar. Bu rejim, kiraya verenin kiralananı kullanıma elverişli halde bulundurma borcunun ihlali durumunda doğar; kusura bağlı olmayıp objektif sorumluluğa dayanır.
TBK m.305 hükmü, kira süresi içinde ayıp ortaya çıkması durumunda kiracıya dört seçimlik hak tanır:
Bu kapsamda ayıbın giderilmesi ve bedel indirimi uygulamada en sık kullanılan iki haktır; çünkü esaslı olmayan ayıplarda fesih hakkı yoktur ve bu iki yol kullanılabilir tek seçenek olur.
Kiracı ayıp ortaya çıkınca kiraya verenden, ayıbın makul süre içinde giderilmesini isteme hakkına sahiptir.
Bu hakkın özellikleri:
Ayıbın giderilmesi bir ifa zorlamasıdır; kiracı, ifa için dava açma hakkına da sahiptir.
Kiracı, ayıbın varlık süresince orantılı bir bedel indirimi isteme hakkına sahiptir.
Bedel indiriminin temel ilkeleri:
Bedel indirimi miktarının kanıtlanması zor olabilir; uygulamada bilirkişi raporu istenir.
TBK m.306/I üçüncü seçimlik hak olarak ayıpsız bir benzerle değiştirme öngörür. Bu hak özellikle araç, makine, ekipman kirasında kullanılır; örneğin kiralanan otomobilin arızalanması durumunda kiraya verenin başka bir araçla değiştirmesi istenebilir. Konut ve işyeri kirasında pratik olmadığı için bu hak nadiren kullanılır.
Kiracı bu seçimlik hakları kademeli veya birlikte kullanabilir:
Hâkim, kiracının seçtiği hakkın somut olayda uygun ve orantılı olup olmadığını değerlendirir.
TBK m.305 hükmü ayıp sorumluluğunu kusursuz olarak öngörür: kiraya verenin kusuru aranmaz. Ancak m.305/II uyarınca kiraya verenin kusuru ile ayıba sebep olduğu durumlarda kiracı, uğradığı zararın tazminini de isteyebilir. Yani:
Tazminat, ayıbın yol açtığı doğrudan ve dolaylı zararları kapsayabilir.
Kiracının bu hakları kullanabilmesi için TBK m.318 hükmüne göre ayıbı gecikmeksizin kiraya verene bildirme yükümlülüğü vardır. İhbar yapılmaması veya gecikmesi:
İhbarın yazılı yapılması ispat kolaylığı sağlar.