Anayasa hükümlerinin yorumlanmasında hem lafzi hem de amaçsal yorum yöntemlerinin birlikte kullanılması gerekliliğidir (AY m.11). Anayasa Mahkemesinin temel yorum ilkesidir.
Anayasa Mahkemesi
Kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetleyen, bireysel başvuruları inceleyen ve Yüce Divan sıfatıyla yargılama yapan en yüksek yargı organıdır (AY m.148). On beş üyeden oluşur.
Anayasanın Üstünlüğü
Anayasanın normlar hiyerarşisinde en üst sırada yer aldığı ve hiçbir kanun veya düzenleyici işlemin anayasaya aykırı olamayacağı ilkesidir (AY m.11). Anayasa yargısının temelini oluşturur.
Anayasanın sözüne ve ruhuna uygun yorum, anayasa hükümlerinin uygulanması sırasında hem metnin lafzi anlamının hem de anayasanın genel felsefesi, amacı ve sistematiğinin gözetilmesi gerekliliğini ifade eden yorumlama ilkesidir. AY m.11 ve AY m.138 birlikte değerlendirildiğinde, tüm devlet organlarının anayasayı hem lafzına hem de ruhuna uygun biçimde yorumlamak ve uygulamakla yükümlü olduğu anlaşılır. Anayasa Mahkemesi kararlarında bu ilkeye sıklıkla atıfta bulunulur.
Anayasa yorumunda çeşitli yöntemler kullanılır ve bunlar birbirini tamamlar:
Anayasa hükmünün kelime anlamından ve dil bilgisi kurallarından hareketle yorumlanmasıdır. Yorum faaliyetinin başlangıç noktası her zaman metindir. Ancak salt lafzi yorumla yetinmek, anayasanın amacını göz ardı etme riski taşır.
Anayasa koyucunun bir hükmü kabul ederken güttüğü amacın araştırılmasıdır. Temel hakların yorumunda bu yöntem özellikle önemlidir: haklar geniş, sınırlamalar dar yorumlanır. AYM, temel hak ihlali davalarında amaçsal yoruma sıklıkla başvurur.
Bir anayasa hükmünün anayasanın bütünü içindeki yeri, diğer hükümlerle ilişkisi ve normlar arası tutarlılık dikkate alınarak yorumlanmasıdır. Anayasa bir bütündür ve hükümleri birbirleriyle çelişkisiz biçimde uygulanmalıdır (anayasanın bütünlüğü ilkesi).
Anayasa hükmünün kabul edildiği dönemdeki koşulların, anayasa koyucunun iradesinin ve hazırlık çalışmalarının (travaux préparatoires) incelenmesidir. 1982 Anayasası için Danışma Meclisi tutanakları ve gerekçeler bu yorumda kullanılır.
Diğer ülkelerin anayasaları ve uluslararası insan hakları belgelerinin referans alınmasıdır. AYM, özellikle AİHM içtihatlarını ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni karşılaştırmalı yorum aracı olarak kullanmaktadır.