TBMM üye tamsayısının en az üçte biri tarafından teklif edilip, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla kabul edilen anayasal düzenleme sürecidir (AY m.175). Cumhurbaşkanı halkoylamasına sunabilir.
Değiştirilemez Hükümler
Anayasanın ilk üç maddesindeki Cumhuriyetin niteliği, devletin bütünlüğü ve başkent Ankara hükümleri ile bu maddelerin değiştirilmesinin teklif dahi edilemeyeceğini belirten AY m.4 hükmüdür.
Halkoylaması (Referandum)
Anayasa değişikliklerinin halkın onayına sunulmasıdır (AY m.175). TBMM üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisi arasında kabul edilen değişiklikler zorunlu olarak halkoylamasına sunulur.
Anayasa değişikliği, yürürlükteki anayasanın belirli maddelerinin kısmen veya tamamen değiştirilmesi, yeni hükümler eklenmesi ya da mevcut hükümlerin kaldırılması sürecini ifade eder. Anayasa değişikliği, tali kurucu iktidarın kullanımıdır ve asli kurucu iktidardan farklı olarak hukuki sınırlamalara tabidir. 1982 Anayasası'nda değişiklik usulü AY m.175'te düzenlenmiştir.
| Kabul Oyu | Sonuç |
|---|---|
| Üye tamsayısının 3/5'i ile 2/3'ü arası (360-399) | Cumhurbaşkanı onaylayabilir veya halkoyuna sunabilir. Geri gönderirse TBMM 2/3 çoğunlukla aynen kabul ederse halkoyuna sunulur. |
| Üye tamsayısının 2/3'ü ve üzeri (400+) | Cumhurbaşkanı onaylayabilir veya halkoyuna sunabilir. Geri gönderirse TBMM 2/3 çoğunlukla aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı onaylamak veya halkoyuna sunmak zorundadır. |
AY m.148/1 uyarınca Anayasa Mahkemesi, anayasa değişikliklerini yalnızca şekil bakımından denetleyebilir. Şekil denetimi; teklif, görüşme ve oylama yeter sayılarına uyulup uyulmadığı ile ivedilikle görüşme yasağına riayet edilip edilmediğiyle sınırlıdır. Esas denetimi yapılamaz. Şekil denetimine ilişkin dava açma süresi, Resmi Gazete'de yayımlanmasından başlayarak 10 gündür.