Anayasa Hukuku
Anayasa Nedir?
Tanım
Devletin temel yapısını, yönetim biçimini, devlet organlarının kuruluş ve işleyişini, temel hak ve özgürlükleri düzenleyen en üst hukuk normudur. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 1982 tarihlidir.
Sayfa yükleniyor
Devletin temel yapısını, yönetim biçimini, devlet organlarının kuruluş ve işleyişini, temel hak ve özgürlükleri düzenleyen en üst hukuk normudur. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası 1982 tarihlidir.
Anayasanın Üstünlüğü
Anayasanın normlar hiyerarşisinde en üst sırada yer aldığı ve hiçbir kanun veya düzenleyici işlemin anayasaya aykırı olamayacağı ilkesidir (AY m.11). Anayasa yargısının temelini oluşturur.
Anayasanın Bağlayıcılığı
Anayasa hükümlerinin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu ilkesidir (AY m.11).
Anayasa Değişikliği
TBMM üye tamsayısının en az üçte biri tarafından teklif edilip, üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla kabul edilen anayasal düzenleme sürecidir (AY m.175). Cumhurbaşkanı halkoylamasına sunabilir.
Normlar Hiyerarşisi
Hukuk kurallarının üstünlük sıralamasıdır: Anayasa, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar, Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yönetmelikler ve diğer düzenleyici işlemler. Alt norm üst norma aykırı olamaz.
Anayasal Düzen
Anayasa tarafından kurulan ve güvence altına alınan devlet düzeninin bütünüdür. Anayasal düzenin korunması, devletin ve bireylerin anayasaya bağlılığını gerektirir (AY m.11).
Anayasa, bir devletin temel yapısını, organlarının kuruluşunu, işleyişini ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen en üst hukuk normudur. Devletin kuruluş belgesi niteliğindeki anayasa, siyasi iktidarın sınırlarını çizer ve yönetilenlerin haklarını güvence altına alır. Anayasa kavramı, hem şekli hem de maddi anlamda ele alınır: şekli anlamda anayasa, özel ve nitelikli bir usulle kabul edilen yazılı belgeyi; maddi anlamda anayasa ise devletin temel kuruluşuna ilişkin tüm kuralları (yazılı veya yazısız) ifade eder.
Anayasalar çeşitli ölçütlere göre sınıflandırılır:
| Ölçüt | Tür | Açıklama |
|---|---|---|
| İçerik | Çerçeve / Kazuistik | Genel ilkeler vs. ayrıntılı düzenleme |
| Yapım | Demokratik / Otoriter | Halkın katılımı var/yok |
| Normatiflik | Normatif / Nominal / Semantik (Loewenstein) | Gerçek uygulama düzeyi |
Türk anayasa geleneği, Osmanlı dönemine kadar uzanır: