Alacaklı bir borçluyu ibra ederse diğerleri ne olur?

İbra kural olarak şahsidir; sadece ilgili borçluyu kurtarır, diğerlerinin sorumluluğu sürer. Bu noktada müteselsil borçlulukta iç ilişki kuralları rücu yönünden de önem kazanır.

Bir borçluya karşı açılan dava diğerlerini etkiler mi?

Esasa ilişkin kararlar kesin hüküm olarak yalnız davalı borçluyu bağlar; ancak zamanaşımı kesilmesi gibi bazı sonuçlar TBK m.155 sayesinde tüm borçlulara yayılır.

Takas bir borçlu tarafından yapılınca diğerleri kurtulur mu?

Evet; TBK m.164'e göre müteselsil borçluluk çerçevesinde bir borçlunun takas beyanı, takas miktarı oranında borcu sona erdirir ve diğer borçluları da bu oranda kurtarır.

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki — hâkimlik

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki (Alacaklı–Borçlular)

Müteselsil borçluluk kurumunun en güçlü yanı dış ilişkide alacaklıya tanıdığı esnek başvuru hakkıdır. TBK m.163-164 bu çerçeveyi çizer: alacaklı dilediği borçluyu seçebilir, ancak borç bir kez tam olarak ifa edildiğinde tüm borçlular kurtulur.

TBK m.163: Alacaklının Seçim Hakkı

TBK m.163, alacaklıya borçlulardan dilediği bir veya birkaçından, borcun tamamen veya kısmen ifasını isteme yetkisi verir. Bu yetki:

Alacaklı, borçlulara aynı anda dava açabilir; aralarında zorunlu dava arkadaşlığı yoktur.
Bir borçluya karşı dava açılması diğerlerine karşı dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; ancak mükerrer ifa yasağı vardır: borç tamamen ifa edildiyse diğer borçlulardan yeniden istenemez.
Alacaklı kısmî dava açabilir, ardından bakiye için aynı veya başka bir borçluya yönelebilir.
Alacaklı, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde borçlulardan birini ibra ederse, bu kural olarak yalnız ilgili borçlu hakkında etkili olur (m.166/2).

TBK m.164: İfa ve Eşdeğer Sona Erme Hâllerinin Yansıması

TBK m.164, bir borçlunun ifa, takas, yenileme ve eş değer hâllerle borcu sona erdirmesinin diğer borçluları da kurtardığını söyler. Eş değer hâllerin başlıcaları:

İfa: Borçlulardan biri edimi tam ifa ederse alacak sona erer ve diğer borçlular da borçtan kurtulur.
Takas: Borçlu kendi karşı alacağı ile takas işlerse takas miktarı oranında diğer borçlular da kurtulur.
Yenileme (TBK m.133-135): Asıl borç yerine yeni bir borç doğurularak eski borç sona erdirilirse, bu durum tüm borçluları etkiler.
Mahkeme ilamı veya icra takibi sonucu tahsilat: Alacaklı bir borçludan tam tahsilat yaptığında borç sona erer.

Buna karşılık kişisel sebepler (örneğin alacaklının yalnız bir borçluyu ibra etmesi, bir borçlunun ölümünde mirasın reddi) sadece ilgili borçluyu etkiler ve diğerleri tüm borçtan sorumluluğunu korur.

İhtar, Temerrüt ve Faiz

Alacaklının bir borçluya yaptığı ihtar yalnız ilgili borçluyu borçlu temerrüdüne düşürür; diğer borçlular için ayrı ihtar gerekir. Ancak muacceliyet ortaksa, ihtarın gerekmediği kesin vadeli borç hâllerinde tüm borçlular kendiliğinden temerrüde düşer. Temerrüt faizinin hesabı her borçlu için ayrı işler.

Zamanaşımı ve Dış İlişki

Zamanaşımı kesilmesi yönünden TBK m.155 önemli bir özel kural getirir: bir borçluya karşı kesilen zamanaşımı tüm borçlulara karşı kesilmiş sayılır. Buna karşın yeniden işleyecek süre her borçlu için ayrı hesaplanabilir. Müteselsil borçlulukta zamanaşımı kesilmesi ayrı bir başlık altında ele alınır.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Seçim hakkı sınırsız: Alacaklı dilediği borçludan tam veya kısmî ifa isteyebilir; sıra zorunluluğu yoktur.
Mükerrer ifa yasağı: Tam ifa gerçekleştikten sonra diğer borçlulardan yeniden istenemez.
İbra etkisi: Alacaklının bir borçluya tanıdığı ibra kural olarak şahsidir; diğer borçluları kurtarmaz (TBK m.166/2 istisnaları saklıdır).
İhtar bireysel: İhtar, kesin vadeli olmayan borçlarda her borçluya ayrı yapılmalıdır.
Zamanaşımı kesilmesi yayılır: TBK m.155 ile bir borçluya karşı kesme tüm borçluları bağlar.

Aynı Alandan Bağlantılar

TBK m.163: Alacaklının Seçim Hakkı

TBK m.163, alacaklıya borçlulardan dilediği bir veya birkaçından, borcun tamamen veya kısmen ifasını isteme yetkisi verir. Bu yetki:

Alacaklı, borçlulara aynı anda dava açabilir; aralarında zorunlu dava arkadaşlığı yoktur.

Bir borçluya karşı dava açılması diğerlerine karşı dava açma hakkını ortadan kaldırmaz; ancak mükerrer ifa yasağı vardır: borç tamamen ifa edildiyse diğer borçlulardan yeniden istenemez.

Alacaklı kısmî dava açabilir, ardından bakiye için aynı veya başka bir borçluya yönelebilir.

Alacaklı, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde borçlulardan birini ibra ederse, bu kural olarak yalnız ilgili borçlu hakkında etkili olur (m.166/2).

TBK m.164: İfa ve Eşdeğer Sona Erme Hâllerinin Yansıması

TBK m.164, bir borçlunun ifa, takas, yenileme ve eş değer hâllerle borcu sona erdirmesinin diğer borçluları da kurtardığını söyler. Eş değer hâllerin başlıcaları:

İfa: Borçlulardan biri edimi tam ifa ederse alacak sona erer ve diğer borçlular da borçtan kurtulur.

Takas: Borçlu kendi karşı alacağı ile takas işlerse takas miktarı oranında diğer borçlular da kurtulur.

Yenileme (TBK m.133-135): Asıl borç yerine yeni bir borç doğurularak eski borç sona erdirilirse, bu durum tüm borçluları etkiler.

Mahkeme ilamı veya icra takibi sonucu tahsilat: Alacaklı bir borçludan tam tahsilat yaptığında borç sona erer.

İhtar, Temerrüt ve Faiz

Zamanaşımı ve Dış İlişki

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Seçim hakkı sınırsız: Alacaklı dilediği borçludan tam veya kısmî ifa isteyebilir; sıra zorunluluğu yoktur.

Mükerrer ifa yasağı: Tam ifa gerçekleştikten sonra diğer borçlulardan yeniden istenemez.

İbra etkisi: Alacaklının bir borçluya tanıdığı ibra kural olarak şahsidir; diğer borçluları kurtarmaz (TBK m.166/2 istisnaları saklıdır).

İhtar bireysel: İhtar, kesin vadeli olmayan borçlarda her borçluya ayrı yapılmalıdır.

Zamanaşımı kesilmesi yayılır: TBK m.155 ile bir borçluya karşı kesme tüm borçluları bağlar.

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki (Alacaklı–Borçlular) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki (Alacaklı–Borçlular)

TBK m.163: Alacaklının Seçim Hakkı

TBK m.164: İfa ve Eşdeğer Sona Erme Hâllerinin Yansıması

İhtar, Temerrüt ve Faiz

Zamanaşımı ve Dış İlişki

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki (Alacaklı–Borçlular) Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Müteselsil Borçlulukta Dış İlişki (Alacaklı–Borçlular)

TBK m.163: Alacaklının Seçim Hakkı

TBK m.164: İfa ve Eşdeğer Sona Erme Hâllerinin Yansıması

İhtar, Temerrüt ve Faiz

Zamanaşımı ve Dış İlişki

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler