Son güncelleme:
Maden Mülkiyeti: Maden mülkiyeti, Anayasa m.168 ve 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca özel rejime tabi tutulmuş, kural olarak Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan tabii servet niteliğindeki madenlerin hukuki rejimini ifade eder. Maden işletme hakkı ihale veya doğrudan tahsis yoluyla özel kişilere verilir; ancak madenin kendisi her zaman Devlete aittir. Bu rejim, üst-zemin (yüzey) mülkiyetinden bağımsız olarak işler.
Maden Mülkiyeti, Türk hukukunda en sıkı ayrılık ilkesinin uygulandığı kategorilerden biridir. Anayasa m.168 hükmü açıktır:
"Tabii servetler ve kaynaklar Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bunların aranması ve işletilmesi hakkı Devlete aittir. Devlet bu hakkını belli bir süre için, gerçek ve tüzelkişilere devredebilir."
Temel kanuni dayanak 3213 sayılı Maden Kanunu (1985)'tur; ayrıca 5995 SK ile yapılan değişiklikler ve özel mevzuat (Petrol Kanunu, Jeotermal Kanunu) önemli rol oynar.
Türk hukukunda maden mülkiyeti, üst-zemin (yüzey) mülkiyetinden tamamen ayrılır. Bu ayrılık ilkesinin sonuçları:
Maden işletme hakkı:
Ruhsatlar Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG) tarafından verilir; ihale veya doğrudan tahsis usulü uygulanır.
3213 SK madenleri 5 gruba ayırır:
Petrol ayrı kanun (6491 SK Türk Petrol Kanunu), jeotermal ayrı kanun (5686 SK) altındadır.
Yüzey malikinin hakları:
Maden işletmecisinin yüzey üzerindeki yetkileri:
3213 SK m.14 vd. uyarınca işletmeci, ürettiği maden bedelinden Devlete pay öder ("Devlet hakkı"). Bu pay maden grubuna göre değişir ve kanunla belirlenmiştir. Ek olarak çevre tazminatı, rehabilitasyon teminatı ve vergi yükümlülükleri vardır.
Maden ruhsatı verilmeden önce çevresel etki değerlendirme (ÇED) raporu zorunludur; aksi halde ruhsat iptal edilir.
Maden işletmesinin yüzey malikine verdiği zarar haksız fiil hükümlerine göre tazmin edilir; ÇED uygunluğu kusurun değerlendirilmesinde dikkate alınır.
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Komşuluk Hukuku
Komşuluk Hukuku, Taşınmaz Mülkiyeti sahibinin yetkilerinin komşu taşınmaz sahipleri lehine sınırlandığı ve karşılıklı katlanma yükümlülüklerinin doğduğu hukuk dalıdır; TMK m.737-750 hükümleri taşkınlık (immissio), su mecrası, taşkın yapı, geçit hakları gibi ilişkileri düzenler. Mülkiyet Hakkının Kapsamının komşuluk yararına en güçlü yasal sınırı bu hukuktur.
Kamulaştırma (Eşya Hukuku)
Kamulaştırma (Eşya Hukuku perspektifi), Anayasa m.46 ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu çerçevesinde idarenin kamu yararı amacıyla özel mülkiyete konu taşınmazı bedeli karşılığında ele geçirmesidir. Eşya hukuku açısından idarenin aslen iktisap, eski malikin Mülkiyetin Kaybedilme Yollarından biridir. Anayasa hukuku boyutu için bkz. Kamulaştırma (Anayasa Hukuku).
Mülkiyet
Mülkiyet, TMK m.683'te düzenlenen en geniş ayni haktır; maliki eşyasını hukuk düzeninin sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf (usus, fructus, abusus) yetkileriyle donatan, herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haktır. Taşınır-taşınmaz, tek-birlikte, özel-kamu türlerinde farklılaşır; kaynağını Anayasa m.35 temel hak güvencesinden alır ve kamulaştırma ile sınırlandırma hükümlerine tabidir.
Danıştay