Son güncelleme:
Malvarlığı Hakkı (Manevi Hak Ayrımı): Malvarlığı hakkı, ekonomik değer taşıyan ve para ile ölçülebilen hakların genel adıdır. Manevi haklarla karşılaştırılır: malvarlığı hakları devredilebilir, mirasla intikal edebilir, hacze tabidir; manevi haklar ise şahsa bağlı, devredilemez ve hacze konu değildir. Mülkiyet, alacak, fikri haklar malvarlığı; kişilik, namus, şeref hakları manevi niteliklidir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Malvarlığı hakkı, ekonomik değer taşıyan ve para ile ölçülebilen hakların genel adıdır. Hakların konu ve içerik açısından temel ayrımlarından biri olan malvarlığı/manevi hak ayrımının pozitif yönüdür. Mutlak/nispi hak ayrımından farklı bir bölünme ölçütü kullanır.
Malvarlığı/manevi hak ayrımının kriterler:
| Hak Türü | Ölçüt | Etki |
|---|---|---|
| Malvarlığı hakkı | Para ile ölçülebilir ekonomik değer | Devredilebilir, hacze tabi |
| Manevi hak | Şahsa bağlı, ekonomik değeri yok | Devredilemez, haczedilemez |
Hak, paranın ölçü birimi ile ifade edilebilir. Mahkemeler değerlemesini yapabilir.
Malvarlığı hakları kural olarak devredilebilir:
Malvarlığı hakları kül halefiyetle mirasçılara geçer:
Alacaklılar hak üzerine haciz koyabilir:
Mutlak haklar içinde ekonomik değer taşıyanlar:
Nispi haklar içinde ekonomik değerli:
Karşı kategori olan manevi haklar:
| Tür | Örnek |
|---|---|
| Kişilik hakkı | Yaşam, sağlık, ad, şeref, özel hayat |
| Aile hakları | Velayet, kişisel ilişki, eşlik |
| Şahsa bağlı haklar | Nafaka talep, miras hakkı (henüz doğmamış) |
Manevi hakların özellikleri:
Bazı haklar hem manevi hem malvarlığı boyutu taşır:
| Hak | Manevi Yön | Malvarlığı Yön |
|---|---|---|
| Fikri haklar | Eserin manevi sahipliği | Telif geliri |
| Kişilik hakkı | Şahsiyet | İhlâl tazminatı (manevi tazminat alacağı) |
| Manevi tazminat alacağı | Doğuş şahsa bağlı | Doğmuşsa devredilebilir |
Manevi tazminatın doğmasından sonra alacak hakkı malvarlığına geçer (TMK m.25).
Mutlak/Nispi Hak Ayrımı, Mutlak Haklar, Nispi Hak, Kişisel Hak, Ayni Haklar, Kişilik Hakkı, Şahsa Bağlı Hak, Hak Ehliyeti ve Tereke malvarlığı/manevi hak ayrımının kavramsal çerçevesini oluşturur.