Son güncelleme:
Müsadere Zamanaşımı: Müsadere zamanaşımı, müsadere kararının belirli süre içinde infaz edilmemesi durumunda infaz yetkisinin düşmesidir. TCK m.70'te düzenlenmiştir. Süre 20 yıldır; bu süre içinde müsadere kararı uygulanmazsa infaz yetkisi sona erer. Müsadere zamanaşımı ve için geçerlidir. Hüküm kesinleştiğinden itibaren işler.
Müsadere zamanaşımı, eşya müsaderesi (TCK m.54) ve kazanç müsaderesi (TCK m.55) kararlarının infazını sürelendiren özel bir kurumdur. TCK m.70 hükmü, müsadere kararının 20 yıl içinde infaz edilmemesi durumunda infaz yetkisinin sona ermesini öngörür.
TCK m.70 — "Müsadereye ilişkin hüküm, kesinleşmesinden itibaren yirmi yıl geçtikten sonra infaz edilmez."
TCK m.70 hükmü 20 yıllık tek bir süre öngörür; bu süre tüm müsadere türleri için geçerlidir. Eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi için aynı süre uygulanır.
Müsadere zamanaşımı hükmün kesinleşmesinden itibaren işler. Bu tarihten itibaren 20 yıl süre içinde müsadere infaz edilmemişse, infaz yetkisi sona erer.
Müsadere zamanaşımı diğer zamanaşımı kurumlarından farklıdır.
| Zamanaşımı Türü | TCK Hükmü | Süre | Etkilediği Kurum |
|---|---|---|---|
| Dava zamanaşımı | m.66 | 8-30 yıl | Kamu davası |
| Ceza zamanaşımı | m.68 | 10-40 yıl | Kesinleşmiş ceza |
| Müsadere zamanaşımı | m.70 | 20 yıl | Müsadere kararı |
Müsadere kararı 20 yıl içinde uygulanmazsa eşya devlet mülkiyetine geçemez veya kazanç tahsil edilemez. Bu kural devletin etkin idari kapasitesinin ölçütüdür.
İdari süreç müsadere infazını yürütür.
Müsadere kararı kesinleştikten sonra ilgili idari kurumlara (Maliye Bakanlığı, kolluk, ilgili ihtisas birimi) bildirilir. Bu kurumlar 20 yıl içinde infazı tamamlamak zorundadır.
Eşya tehlikeliyse imha edilir; değerli ise satılır. Kazanç tahsili banka hesapları, mal varlığı kayıtları üzerinden yapılır.
Tehlikeli eşyalar (uyuşturucu, yasaklı silah) genelde müsadere kararı verildikten kısa süre içinde imha edilir; bu nedenle müsadere zamanaşımı pratik olarak nadiren işler.
Müsadere infazı hâkim kararını idarenin uygulamasıyla birleşir.
Hâkim mahkumiyet kararıyla birlikte müsadere kararını verir. Karar kesinleştikten sonra ilgili idari kuruma gönderilir.
İdare 20 yıl içinde müsadereyi infaz etmek zorundadır. Aksi hâlde TCK m.70 uyarınca yetki düşer ve eşya/kazanç sahibinde kalır.
İdarenin müsadere infazında gecikmesi yargısal denetime tabi olabilir. Mağdurlar veya ilgili kişiler idari işlemin doğruluğunu sorgulayabilir.
Türk yargı sisteminde müsadere kararlarının infazı genelde hızlı yapılır; bu nedenle 20 yıllık süre nadiren dolacak şekilde işler. Ancak bazı durumlarda (idari gecikmeler, eşyanın bulunmaması, davacı/sanık değişimleri) süre tehdidi gündeme gelebilir.
Türk ceza hukuku üç farklı zamanaşımı kurumu öngörür: dava zamanaşımı (TCK m.66, suç-kovuşturma), ceza zamanaşımı (TCK m.68, mahkumiyet-infaz), müsadere zamanaşımı (TCK m.70, müsadere-infaz). Her biri farklı süreleri ve farklı sonuçları kapsar.
Müsadere zamanaşımı için kesilme/durma kuralları farklılaşabilir. Genelde idari işlemler veya hukuki mücadeleler süreyi etkileyebilir; bu konuda doktrin tartışması mevcuttur.
Hâkimlik sınavlarında müsadere zamanaşımı 20 yıllık süresi ile dava zamanaşımı ve ceza zamanaşımı sürelerinden farkı sıkça sorulur. Adayların eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi ile bağlantısını kavraması beklenir.
Yargıtay daireleri müsadere zamanaşımı kararlarında 20 yıllık sürenin başlangıç anını ve kesilme/durma sebeplerini titiz şekilde değerlendirir. İdarenin ihmali sebebiyle süre dolması durumunda hak kayıpları ortaya çıkabilir; bu nedenle hâkim mahkumiyet kararı verirken ilgili idari kurumlara açık talimat verir.
Kara para aklama, organize suç, vergi kaçakçılığı gibi modern ekonomik suçlarda müsadere kararları yoğun olarak verilir; 20 yıllık süre bu kararların etkin uygulanmasını sağlar. Eşya müsaderesi ve kazanç müsaderesi bu suçlarda merkezi rol oynar.
Hâkimlik kararlarında bu kurum titiz şekilde uygulanır. Yargıtay denetimi sırasında doğru uygulamanın araştırılması rutinleşmiştir. Modern Türk ceza hukukunun temel yapı taşlarından biri olan bu kurum, hem failin lehine hem de toplum güvenliğinin korunması yönünde dengeli bir uygulama sağlar. Ceza muhakemesi sürecinin değerlendirilmesinde belirleyici unsurlardan biri olarak işlev görür.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi