Son güncelleme:
Mücbir Sebep: Mücbir sebep (force majeure, vis maior), öngörülemeyen, önlenemez ve borçlunun denetimi dışındaki olaylar nedeniyle borcun ifa edilememesi halidir. Borçluyu sorumluluktan kurtarır (TBK m.136). Deprem, sel, savaş, salgın hastalık, devlet emri tipik örneklerdir. Beklenmeyen hâlden farklı olarak mücbir sebep dış nitelikte olmalı; iç sebepler beklenmeyen hâl kapsamına girer.
Mücbir sebep (force majeure, vis maior), öngörülemeyen, önlenemez ve borçlunun denetimi dışındaki dış olaylar nedeniyle borcun ifa edilememesi halidir. Borçluyu sorumluluktan kurtarır (TBK m.136 — sonraki imkansızlık halinde borç sona erer). Klasik tanım üç unsuru içerir: (i) dışarıdan gelme (extrinsic), (ii) öngörülemezlik (unforeseeable), (iii) kaçınılmazlık (irresistible). Tipik örnekler: deprem, sel, savaş, salgın hastalık (COVID-19 örneği), devlet emri, grev (bazı koşullarda), terör eylemleri. Mücbir sebep beklenmeyen hâlden farklıdır: mücbir sebep dış nitelikteyken beklenmeyen hâl iç sebepleri (örn: makinenin ani arızası) kapsar.
Mücbir sebep, borçluyu kusur sorumluluğundan kurtaran bir kurtuluş kanıtıdır. TBK m.136 — sonraki imkansızlık halinde borç sona erer; borçlu kusursuz sayılır. Borçluyu kurtaran rejim objektiftir: borçlunun makul tüm çabayı göstermesi yeterli değil; mücbir sebep ile ifa arasında zorunlu illiyet bulunmalıdır.