Anayasa Hukuku
Milletvekili Nedir?
Tanım
Türk milletini temsil eden, seçimle göreve gelen TBMM üyesidir (AY m.80). Milletvekilleri seçildikleri bölgeyi değil, tüm milleti temsil eder ve bağımsız oy kullanır.
Sayfa yükleniyor
Türk milletini temsil eden, seçimle göreve gelen TBMM üyesidir (AY m.80). Milletvekilleri seçildikleri bölgeyi değil, tüm milleti temsil eder ve bağımsız oy kullanır.
Milletvekilliğinin Düşmesi
Milletvekilliği sıfatının istifa, kesinleşmiş mahkumiyet kararı, kısıtlanma, parti kapatma veya devamsızlık gibi nedenlerle sona ermesidir (AY m.84). TBMM Genel Kurulunca karara bağlanır.
Yasama Dokunulmazlığı
Milletvekillerinin yasama faaliyetlerini serbestçe yerine getirebilmeleri için tutuklama, sorguya çekilme ve yargılanmaya karşı koruyan güvencedir (AY m.83/2). Meclis kararıyla kaldırılabilir.
Yasama Sorumsuzluğu
Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden hiçbir şekilde sorumlu tutulamaması güvencesidir (AY m.83/1). Mutlak ve süresiz bir korumadır.
Milletvekili Seçilme Yeterliliği
Milletvekili seçilebilmek için aranan koşullardır: Türk vatandaşlığı, 18 yaşını doldurmuş olmak, en az ilkokul mezunu olmak ve belirli suçlardan mahkum olmamak (AY m.76).
Milletvekili, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyesi olarak halkın iradesini yasama organında temsil eden kişidir. Milletvekilleri, genel oy ilkesine dayalı serbest, eşit, gizli ve tek dereceli seçimle belirlenir. Anayasa'nın 80. maddesi uyarınca milletvekilleri seçildikleri bölgeyi veya kendilerini seçenleri değil, bütün milleti temsil ederler.
Milletvekilliği statüsü, özel bir kamu hukuku statüsüdür ve milletvekillerine yasama faaliyetlerini özgürce yerine getirebilmeleri için çeşitli güvenceler tanınmıştır. Bunların başında yasama sorumsuzluğu ve yasama dokunulmazlığı gelmektedir. Milletvekilleri, görevlerini yerine getirirken Anayasa'ya sadakat yemini ederler (AY m.81).
Milletvekilliğine ilişkin anayasal düzenlemeler Anayasa'nın çeşitli maddelerinde yer almaktadır:
Milletvekilliği statüsünün temel unsurları şöyle sıralanabilir:
| Özellik | Milletvekili | Cumhurbaşkanı |
|---|---|---|
| Seçilme yaşı | 18 yaş | 40 yaş |
| Görev süresi | 5 yıl | 5 yıl (en fazla 2 dönem) |
| Seçim usulü | Nispi temsil | Çoğunluk sistemi |
| Temsil | Bütün millet | Devlet başkanı |
| Sorumsuzluk | Meclis çalışmalarındaki oy ve söz | Cezai sorumluluk (meclis soruşturması) |
| Dokunulmazlık | Var (AY m.83) | Yok (Cumhurbaşkanlığı sisteminde) |