Anayasa Hukuku

Mahkeme Bağımsızlığı Nedir?

AY m.9: &quot;Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır.&quot;
AY m.138/1: &quot;Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar.&quot;
AY m.138/2: Hiçbir organ, makam, merci veya kişi mahkemelere emir ve talimat veremez.
AY m.142/1: &quot;Mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi ve yargılama usulleri kanunla düzenlenir.&quot; Bu hüküm, mahkemelerin ancak kanunla kurulabileceğini ve yapısının kanunla belirleneceğini güvence altına alır.
AY m.37: &quot;Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.&quot; (Kanuni hâkim güvencesi)

Tanım

Mahkemelerin görevlerinde bağımsız olduğu, hiçbir organ, makam veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere emir ve talimat veremeyeceği ilkesidir (AY m.138).

Detaylı Açıklama

Sıkça Sorulan Sorular

Mahkeme bağımsızlığı ile hâkimlik teminatı arasındaki temel fark nedir?

**Mahkeme bağımsızlığı**, yargı organının kurumsal düzeyde diğer devlet organlarından bağımsız olmasını ifade eder; mahkemelerin kuruluşu, yapısı ve işleyişinin yürütme müdahalesinden korunmasını kapsar. **Hâkimlik teminatı** ise bireysel düzeyde hâkimlerin azlolunamaması, emeklilik güvencesi ve mali güvence gibi kişisel koruma mekanizmalarını ifade eder. İkisi birlikte yargı bağımsızlığının bütününü oluşturur.

Mahkeme bağımsızlığının AİHM boyutu nedir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, AİHS m.6'daki "bağımsız ve tarafsız bir mahkeme" güvencesi kapsamında mahkeme bağımsızlığını dört ölçütle değerlendirir: (1) üyelerin **atanma usulü**, (2) **görev süreleri**, (3) dış baskılara karşı **güvencelerin** varlığı ve (4) organın **bağımsızlık görünümü**. AİHM'e göre yalnızca fiili bağımsızlık yeterli değildir; bağımsızlığın dışarıdan da görülebilir olması gerekir.