Bir borçlu diğerinin irade fesadını ileri sürebilir mi?

Hayır; irade fesadı kişisel def'idir ve sadece ilgili borçluyu kurtarır. Bu nokta kişisel def'i / ortak def'i ayrımının klasik örneğidir.

Asıl borç zamanaşımına uğradıysa tüm borçlular kurtulur mu?

Evet; asıl borca ilişkin zamanaşımı ortak def'idir ve tüm borçlular bundan yararlanır. Ancak bir borçluya karşı zamanaşımı kesilmişse TBK m.155 uyarınca müteselsil borçlulukta zamanaşımı kesilmesi tüm borçluları etkiler.

Ödemezlik def'i ortak mı kişisel midir?

Ödemezlik def'i tipik olarak alacaklının da edimini ifa etmemesinden doğar; bu boyutuyla ortak def'i niteliği gösterebilir. Ancak bireysel borçlu ile alacaklı arasında özel bir karşılıklılık ilişkisi varsa kişisel boyut da kazanabilir.

Müteselsil Borçlunun Def'ileri — hâkimlik

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları

Müteselsil borçluluk ilişkisinde borçlu, alacaklının ifa talebine karşı sınırlı sayıda savunma sunabilir. TBK m.165 borçluya iki tür savunma yolu açar: kişisel def'iler ve ortak def'iler. Hâkimlik sınavında bu ayrım klasik bir tuzak olarak sorulur ve kişisel def'i / ortak def'i ayrımıyla birlikte ele alınmalıdır.

TBK m.165'in Sistematiği

TBK m.165'e göre müteselsil borçlu, alacaklıya karşı:

Borcun nitelinden doğan ortak def'ileri,
Kendi şahsından doğan kişisel def'ileri,

ileri sürebilir. Hüküm açıkça başka borçlunun kişisel def'ini ileri sürmenin yasak olduğunu söyler. Bu kural, müteselsil borç ilişkisinde borçluların özerk hukukî statüsünü korur.

Ortak Def'iler

Ortak def'iler, borcun niteliğinden veya alacaklı ile tüm borçlular arasındaki ilişkiden doğar. Başlıca ortak def'iler:

İfa edilmiş olması: Bir borçlunun ifa, takas veya yenileme yoluyla borcu sona erdirmesi tüm borçlular için geçerli savunmadır.
Borcun butlan olması veya ahlaka aykırılık sebebiyle geçersizliği.
Asıl borca ilişkin zamanaşımı def'i — borcun zamanaşımına uğraması.
Sözleşmenin feshi/dönmesi: Sözleşmeden dönme sonucu borcun sona ermesi.
Alacaklının ibrası tüm borçlulara yöneldiyse.

Kişisel Def'iler

Kişisel def'iler yalnızca ilgili borçlunun şahsından doğar ve diğer borçluları bağlamaz:

Ehliyet eksikliği (TMK m.13-15) — ilgili borçlunun ehil olmaması.
İrade fesadı (TBK m.30 vd.) — yanılma, aldatma, korkutma sadece o borçlu yönünden iptal hakkı doğurur.
Kişisel takas alacağı — borçlunun alacaklıya karşı kendi alacağı ile takasta bulunması.
Borçluya tanınan vade veya taksit anlaşması.
Alacaklının yalnız ilgili borçluya yönelik şahsî ibrası.
Borçluya özgü ödemezlik def'i.

Saklı Tutulan Def'iler ve Saklı Tutulmuş İlişkiler

Borçlu rücu sırasında diğer borçlulara karşı kendi def'ilerini ileri sürmek isterse, saklı tutulan def'iler konusu gündeme gelir. Ödeyen borçlunun saklı tuttuğu def'iler, iç ilişkide rücu davasında diğer borçlulara karşı kullanılabilir.

Zamanaşımı Def'inin Özel Durumu

Zamanaşımı def'i hem ortak hem kişisel boyut taşıyabilir. Asıl borca ilişkin genel zamanaşımı tüm borçluları kurtarır; ancak zamanaşımı kesilmesi bir borçluya yöneldiğinde TBK m.155 ile diğer borçlulara da yayılır. Buna karşılık zamanaşımından feragat kişisel niteliktedir; sadece feragat eden borçluyu bağlar.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Üçlü ayrım: Borçlu (i) ortak def'ileri, (ii) kendi kişisel def'ilerini ileri sürebilir; (iii) başka borçlunun kişisel def'ini kullanamaz.
Ehliyet eksikliği kişisel: Bir borçlunun ehliyetsiz olması diğer borçluları kurtarmaz.
Asıl borç zamanaşımı ortak: Asıl borç zamanaşımına uğramışsa tüm borçlular bundan yararlanabilir.
İbra şahsi: Alacaklının bir borçluya tanıdığı ibra kural olarak diğer borçluları kurtarmaz.
Saklı tutma: Rücu sırasında kullanılacak def'ilerin ödeme öncesi saklı tutulması gerekir; aksi hâlde saklı tutulan def'iler hakkı kaybedilebilir.

Aynı Alandan Bağlantılar

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları

TBK m.165'in Sistematiği

TBK m.165'e göre müteselsil borçlu, alacaklıya karşı:

Borcun nitelinden doğan ortak def'ileri,

Kendi şahsından doğan kişisel def'ileri,

Ortak Def'iler

Ortak def'iler, borcun niteliğinden veya alacaklı ile tüm borçlular arasındaki ilişkiden doğar. Başlıca ortak def'iler:

İfa edilmiş olması: Bir borçlunun ifa, takas veya yenileme yoluyla borcu sona erdirmesi tüm borçlular için geçerli savunmadır.

Borcun butlan olması veya ahlaka aykırılık sebebiyle geçersizliği.

Asıl borca ilişkin zamanaşımı def'i — borcun zamanaşımına uğraması.

Sözleşmenin feshi/dönmesi: Sözleşmeden dönme sonucu borcun sona ermesi.

Alacaklının ibrası tüm borçlulara yöneldiyse.

Kişisel Def'iler

Kişisel def'iler yalnızca ilgili borçlunun şahsından doğar ve diğer borçluları bağlamaz:

Ehliyet eksikliği (TMK m.13-15) — ilgili borçlunun ehil olmaması.

İrade fesadı (TBK m.30 vd.) — yanılma, aldatma, korkutma sadece o borçlu yönünden iptal hakkı doğurur.

Kişisel takas alacağı — borçlunun alacaklıya karşı kendi alacağı ile takasta bulunması.

Borçluya tanınan vade veya taksit anlaşması.

Alacaklının yalnız ilgili borçluya yönelik şahsî ibrası.

Borçluya özgü ödemezlik def'i.

Zamanaşımı Def'inin Özel Durumu

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Üçlü ayrım: Borçlu (i) ortak def'ileri, (ii) kendi kişisel def'ilerini ileri sürebilir; (iii) başka borçlunun kişisel def'ini kullanamaz.

Ehliyet eksikliği kişisel: Bir borçlunun ehliyetsiz olması diğer borçluları kurtarmaz.

Asıl borç zamanaşımı ortak: Asıl borç zamanaşımına uğramışsa tüm borçlular bundan yararlanabilir.

İbra şahsi: Alacaklının bir borçluya tanıdığı ibra kural olarak diğer borçluları kurtarmaz.

Saklı tutma: Rücu sırasında kullanılacak def'ilerin ödeme öncesi saklı tutulması gerekir; aksi hâlde saklı tutulan def'iler hakkı kaybedilebilir.

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları

TBK m.165'in Sistematiği

Ortak Def'iler

Kişisel Def'iler

Saklı Tutulan Def'iler ve Saklı Tutulmuş İlişkiler

Zamanaşımı Def'inin Özel Durumu

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Müteselsil Borçlunun Def'i ve İtirazları

TBK m.165'in Sistematiği

Ortak Def'iler

Kişisel Def'iler

Saklı Tutulan Def'iler ve Saklı Tutulmuş İlişkiler

Zamanaşımı Def'inin Özel Durumu

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Aynı Alandan Bağlantılar

İlgili İçerikler