Tanım ve Hukuki Dayanak
Mirasın Hükmen Reddi, TMK m.605 hükmü ile düzenlenmiş, mirasın açıkça reddedilmediği halde tereke borçlarının aktifini aşması durumunda kanunen reddedilmiş sayılan bir kurumdur.
TMK m.605: "Mirasın açıkça reddedilmemiş olması hâlinde, ölümü tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras reddedilmiş sayılır."
Hükmen Reddin Şartları
1. Tereke borçlarının aktifini aşması:
- Murisin ödemeden aczi
- Borçlar > mal varlığı
- Açıkça belli veya resmen tespit edilmiş
2. Mirasın açıkça reddedilmemesi:
- Açık red beyanı yoksa
- Süresi içinde red yapılmamışsa
3. Mirasçının terekeye karışmaması:
- Mirasla işlemler yapmamış olmalı
- Aksi halde karine işlemez (TMK m.610)
Aczin Tespiti
Murisin aczi şu yollarla saptanır:
- Açıkça belli: Borçların büyüklüğü, batıklık
- Resmen tespit: İcra-iflas davası, mahkeme kararı
- Banka kayıtları: Borç ve mal varlığı oranı
- Bilirkişi raporu: Tereke değerlemesi
Hükmen Red ile Gerçek Red Farkları
| Boyut | Hükmen Red (TMK m.605) | Gerçek Red (TMK m.609) |
|---|
| Beyan | Gerek yok | Açık beyan zorunlu |
| Şart | Aczin varlığı | Sadece mirasçının iradesi |
| Süre | Yok | 3 ay (öğrenmeden itibaren) |
| Mahkeme | Devre dışı | Mahkeme tutanağı |
Hükmen Reddin Sonuçları
- Mirasçı mirasla bağlı sayılmaz
- Tereke borçlarından sorumlu olmaz
- Aktif tereke kalmaz (zaten borçlu)
- Sonraki sıra mirasçılar gündeme gelir
Aczin Ortadan Kalkması
Sonradan mirasta beklenmedik mal varlığı ortaya çıkarsa:
- Hükmen red hala işler
- Mirasçı isterse açıkça kabul edebilir
- Yeni mal varlığı diğer mirasçılara geçer
- Karmaşık durumlar mahkeme inceler
Karışmanın Sonucu
TMK m.610 — Mirasçının "tereke işlemlerine karışması":
- Hükmen red hakkı düşer
- Mirasçı borçlu sayılır
- Karışma örnekleri: tereke malı satma, kullanma, alacak tahsil etme
İstisna: Mirasçının "olağan yönetim" işlemleri (cenaze giderleri, tereke korunması) karışma sayılmaz.
Mirasçı isterse hükmen red yerine Resmi Tasfiye talep edebilir:
- Tereke mahkeme denetiminde tasfiye edilir
- Borçlar varsayılan sıraya göre ödenir
- Kalan değer (varsa) mirasçıya geçer
- Mirasçının kişisel sorumluluğu yoktur
Kritik Noktalar
- Mirasın hükmen reddi TMK m.605 dayanaklı; tereke borçları aktifini aşıyorsa mirasın kanunen reddedilmiş sayılması.
- Açık beyan gerekmez; aczin varlığı yeterlidir (resmen tespit veya açıkça belli olmalı).
- Mirasın Gerçek Reddi ile temel fark: hükmen redde beyan yok, sürelere bağlı değil.
- Mirasçının terekeye karışması (TMK m.610) hükmen red hakkını düşürür; olağan yönetim istisnadır.
- Alternatif olarak Resmi Tasfiye talep edilebilir; mahkeme denetiminde tereke tasfiye edilir.
Aynı Alandan Bağlantılar