Tanım ve Hukuki Konum
Mülga Medeni Vakıf Kanunu (903 sayılı, 1967), 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu yürürlüğe girene kadar (2002) Türkiye'deki yeni vakıfların kuruluş ve işleyişini düzenleyen temel kanundu. 1967'den 2002/2008'e kadar uygulanan bu kanun, modern Türk vakıf hukukunun şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.
2008 yılında 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ile birlikte resmen ilga edildi; ancak lex posterior derogat priori maksimi gereği yeni kanunlar uygulanmaya başlandı.
Tarihsel Bağlam
1967 Öncesi
Türk vakıf hukuku öncelikle Osmanlı dönemi vakıf hukukunun mirasıydı. Mazbut vakıflar — Cumhuriyet öncesi vakıflar — ayrı kanunlarla yönetiliyordu.
903 Sayılı Kanun Dönemi (1967-2008)
Yeni vakıf kuruluşları 903 sayılı kanuna göre yapılıyordu. Mütevelli heyeti, vakıf senedi, denetim usulleri bu kanun çerçevesinde idi.
2002 — 4721 sayılı TMK
Yeni Medenî Kanun (4721) ile vakıflar TMK m.101-117 hükümleri kapsamına alındı. Genel hukuki çerçeve TMK'da olmakla birlikte detaylar 903 sayılı kanun ve sonrasında 5737 sayılı kanunla düzenlendi.
2008 — 5737 sayılı Vakıflar Kanunu
903 sayılı kanun tamamen ilga edildi; 5737 sayılı yeni Vakıflar Kanunu yürürlüğe girdi. Modern vakıf düzeninin ana kanunu budur.
903 sayılı Kanun ile 5737 sayılı Kanun Karşılaştırması
Mülga Kanunun Önemi
Geçiş Hukuku
903 sayılı kanun döneminde kurulan vakıflar bugün 5737 sayılı kanun çerçevesinde işler. Ancak kuruluş anındaki hukuki durum (vakıf senedi geçerliliği, kuruluş şartları) 903 sayılı kanun çerçevesinde değerlendirilir.
Vakıflar Genel Müdürlüğü ve mahkemeler, 1967-2008 arası kurulan vakıflar konusunda 903 sayılı kanunun anlam ve ruhuna başvurabilir.
Karşılaştırmalı Hukuk
Türk vakıf hukuk evriminin anlaşılmasında 903 sayılı kanun temel referanstır.
Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar
- 903 sayılı Mülga Medeni Vakıf Kanunu (1967-2008): İlga edildi.
- 5737 sayılı Vakıflar Kanunu (2008+) yürürlüktedir: Modern düzenleme.
- Lex posterior derogat priori gereği yeni kanun uygulanır: Eski 903 ilga.
- 903 dönemi kurulan vakıflar bugün 5737'ye tabi: Ancak kuruluş anı 903 ile değerlendirilebilir.
- TMK m.101-117 vakıf hükümleri: 4721 sayılı Yeni TMK (2002) ile vakıflar TMK kapsamına alındı.
- Tarihsel geçiş hukuku önemli: Eski rejimde kurulan vakıflar yeni rejimle uyumlandırıldı.