Son güncelleme:
Mal Ortaklığı Rejimi: Mal ortaklığı rejimi, eşlerin malvarlıklarını ortak mülkiyet halinde birleştirmesine dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen mal rejimidir (TMK m.256-281). Genel mal ortaklığı, edinilmiş mal ortaklığı ve sınırlı mal ortaklığı türleri vardır. Eşler ortak mallar üzerinde elbirliği mülkiyet konumundadır; tasarruf işlemleri kural olarak oybirliği gerektirir.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Mal Ayrılığı Rejimi
Mal ayrılığı rejimi, eşlerin evlilik birliği içinde edindikleri malları kendi kişisel mülkiyetlerinde tutmasına dayanan ve mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilen seçimlik bir mal rejimidir (TMK m.242-243). Her eş kendi malları üzerinde tek başına mülkiyet, kullanım ve tasarruf hakkına sahiptir; eşler arası katılma alacağı doğmaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminden farkı, evlilik birliği gelirlerinin paylaşılmamasıdır.
Kanuni Mal Rejimi (TMK m.218)
Kanuni Mal Rejimi, eşler arasında yasa tarafından öngörülen ve [Mal Rejimi Sözleşmesi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-rejimi-sozlesmesi) yapılmamışsa uygulanan rejimdir; 4721 sayılı TMK m.218 ile [Edinilmiş Mallara Katılma](/sozluk/medeni-hukuk/edinilmis-mallara-katilma) yasal mal rejimi olarak belirlenmiştir. 1 Ocak 2002'den önce evlenenler için eski [Mal Ayrılığı Rejimi](/sozluk/medeni-hukuk/mal-ayriligi-rejimi) uygulanmaktaydı; 4721 sayılı TMK ile sistem dönüşmüştür.
Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi
Edinilmiş mallara katılma rejimi, Türk hukukunda 2002 sonrası yasal mal rejimi olarak uygulanan ve evlilik içinde edinilen malların tasfiyede yarı-yarı paylaşıldığı sistemdir (TMK m.218-241). Eşler kendi mallarına sahiptir; ancak rejim sona erdiğinde her eşin edinilmiş malları üzerinden katılma alacağı doğar. Kişisel mallar paylaşıma girmez; karma yapı evlilik içi dayanışmayı yansıtır.
Mal Rejimi Sözleşmesi
Mal rejimi sözleşmesi, Türk Medeni Kanunu m.203-205 hükümleri uyarınca eşlerin yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma yerine mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerinden birini seçmek amacıyla yaptıkları şekle bağlı sözleşmedir. Noter önünde düzenleme veya onaylama şeklinde yapılması zorunludur; evlenme başvurusu sırasında memura yazılı bildirim de yeterlidir. Evlenme öncesi veya evlilik süresince her zaman yapılabilir ve değiştirilebilir.
Paylaşmalı Mal Ayrılığı
Paylaşmalı mal ayrılığı, mal ayrılığı rejiminin temel ilkesini koruyarak evlilik içinde edinilen ve aileye özgülenmiş malların tasfiyede paylaşıldığı seçimlik mal rejimidir (TMK m.244-255). Aile konutu, ev eşyası ve ortak yaşam için kullanılan mallar paylaşıma tâbidir; diğer mallar her eşin kişisel mülkiyetinde kalır. Mali bağımsızlık ile aile dayanışması arasında orta yol sağlar.
Katılma Alacağı
Katılma alacağı, edinilmiş mallara katılma rejimi tasfiyesinde her eşin diğer eşin edinilmiş mallarının yarısı üzerinde kazandığı alacak hakkıdır (TMK m.236). Mal rejiminin sona ermesi (boşanma, ölüm, mahkeme kararı) ile doğar; nakit olarak ödenir. Kişisel mallar ve borçlar düşüldükten sonra hesaplanır; eşler birbirinden net edinilmiş malın yarısı kadar talep eder.
Elbirliği Mülkiyet
Elbirliği mülkiyet, TMK m.701-703'te düzenlenen, bir malvarlığı topluluğu veya kanundan kaynaklanan ilişki temelinde kurulan birlikte mülkiyet türüdür. Paydaşların pay oranı yoktur; eşyanın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidirler. Her türlü tasarruf ve önemli yönetim kararı oybirliği gerektirir. Miras şirketi, mal ortaklığı rejimi ve adi ortaklık malları tipik elbirliği hallerdir.
Değer Artış Payı
Değer artış payı, eşlerden birinin diğerinin kişisel malına çalışma, para veya emek katkısı yapması durumunda katkı oranında talep ettiği alacak hakkıdır (TMK m.227). Mal rejiminin sona erdiği tarihteki rayic değere göre hesaplanır; katılma alacağından bağımsız doğar. Aynen iade veya bedel ödeme seçimi davalı eşe aittir; kişisel malın niteliği değişmez.
Eşler Arası Mal Rejimi
Eşler arası mal rejimi, Türk Medeni Kanunu m.202-281 arasında düzenlenen ve eşlerin evlilik süresince mal varlıkları üzerindeki hak ve yükümlülüklerini, evliliğin sona ermesi halinde bu malların tasfiyesini düzenleyen sistemdir. Yasal rejim edinilmiş mallara katılmadır (TMK m.218). Eşler sözleşmeyle mal ayrılığı, paylaşmalı mal ayrılığı veya mal ortaklığı rejimlerini seçebilir. Her rejim mal tasnifi, yönetim, sorumluluk ve tasfiye kurallarını ayrı biçimde düzenler.
Mal ortaklığı rejimi, Türk Medeni Kanunu m.256-281 hükümlerinde düzenlenen ve eşlerin malvarlıklarını ortak mülkiyet halinde birleştirmesine dayanan seçimlik mal rejimidir. Mal rejimi sözleşmesi ile seçilebilir; eşler arası mali tam dayanışmayı simgeler.
Mal ortaklığı rejiminin temel özellikleri:
Tüm malvarlıkları ortak mülkiyettedir:
Bu, en kapsamlı mal ortaklığı türüdür ve uygulamada nadir tercih edilir.
Yalnızca evlilik içinde edinilen mallar ortak mülkiyettedir:
Evlilik öncesi mallar ve karşılıksız kazandırmalar kişisel mal olarak kalır.
Eşlerin belirli mal türlerini ortak mülkiyete koyduğu rejim:
| Borç Türü | Sorumluluk |
|---|---|
| Ortak borçlar | Müteselsil; her iki eş tüm borçtan sorumlu |
| Olağan günlük borçlar | Müteselsil (TMK m.270) |
| Mesleki borçlar | İlgili eş kişisel sorumlu (genel kural) |
| Kişisel borçlar | Borçlu eş kişisel mallarıyla sorumlu |
Mal ortaklığı sona erdiğinde:
| Özellik | Mal Ortaklığı | Mal Ayrılığı | Edinilmiş Mallara Katılma |
|---|---|---|---|
| Mülkiyet | Ortak (elbirliği) | Bireysel | Bireysel |
| Yönetim | Birlikte | Bağımsız | Bağımsız |
| Borç sorumluluk | Müteselsil | Bireysel | Bireysel |
| Tasfiye | Karmaşık | Basit | Orta |
| Tipik kullanım | Aile şirketleri | Mali bağımsızlık | Çoğu çift |
Mal ortaklığı rejimi, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında mal rejimi sorularında test edilir. Tipik konular:
Eşler Arası Mal Rejimi, Mal Rejimi Sözleşmesi, Mal Ayrılığı Rejimi, Paylaşmalı Mal Ayrılığı, Edinilmiş Mallara Katılma, Edinilmiş Mal, Kişisel Mal ve Elbirliği Mülkiyet mal ortaklığının uygulama bağlamını oluşturur.