Son güncelleme:
Müteselsil Borç (Medeni Hukuk): Medeni hukukta müteselsil borç, TBK m.162-169 ve TMK m.5 atfı uyarınca birden fazla borçlunun aynı edimden tamamından sorumlu olduğu özel borç ilişkisidir. Mirasçıların paylaşmadan sonra 5 yıl müteselsil sorumluluğu (TMK m.641), müşterek velayet, ortak vasi sorumluluğu medeni hukukta uygulamasıdır. Alacaklı bir borçludan tamamını isteyebilir, iç ilişkide rücu işler.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Medeni hukukta müteselsil borç, TBK m.162-169 hükümleri ve TMK m.5 atfı gereği medeni hukuk borçlarına kıyasen uygulanan ve birden fazla borçlunun aynı edimden tamamından sorumlu olduğu özel borç ilişkisidir. Birlikte sorumluluğun en güçlü hâli olarak alacaklıya bir borçludan tamamını talep etme imkânı verir.
TBK m.162 müteselsillik için kanun veya sözleşmesel öngörü arar:
Mirasçıların müteselsil sorumluluğu en yaygın uygulama alanıdır:
Anne ve baba, çocuk için yapılan harcamalardan birlikte ve müteselsilen sorumludur.
Birden fazla vasi atanmışsa müteselsilen sorumludurlar; kötü yönetim halinde ortak sorumluluk.
Eşler, ailenin sürekli ihtiyaçları için yaptıkları işlemlerden müteselsilen sorumludur.
Vasiyet borcu için kefalet veren kişiler kefalet kurallarına ek olarak müteselsilen sorumlu olabilir.
Kanun açıkça öngörmüştür; iradeye bağlı değildir.
| Hüküm | İlişki |
|---|---|
| TMK m.641 | Mirasçılar |
| TMK m.345 | Vasiler |
| TMK m.188 | Eşler (sürekli ihtiyaçlar) |
| TBK m.61 | Birlikte haksız fiilde bulunan |
Tarafların açık veya örtülü iradesiyle:
Alacaklı istediği borçludan istediği oranda talep edebilir:
Bir alacak bir kez tahsil edilebilir; mükerrer tahsil yasaktır.
Bir borçludan tahsilat diğerleri yönünden de borcu söndürür (TBK m.166).
TBK m.167 uyarınca müteselsil borçlular arasındaki iç ilişki:
| Durum | Rücu Hakkı |
|---|---|
| Eşit pay | Pay oranında rücu |
| Sözleşmede oran | Belirlenen orana göre |
| Sebep tarafından farklı | Sebep gösteren orana göre |
Pay oranını ödeyen borçlu rücu yapamaz; payından fazla ödeyen oranında rücu eder.
Müteselsil borç aşağıdaki yollarla sona erer:
Yargıtay 14. ve Hukuk Genel Kurulu içtihatları:
TMK m.5 Atıf Hükmü, TBK Genel Hükümleri Kıyasen, Mirasçıların Müteselsil Sorumluluğu, Tereke Borçları, Borçlu Temerrüdü Medeni, Alacaklı Temerrüdü Medeni, İfa İmkansızlığı ve Mirasın Reddi müteselsil borç kavramının medeni hukuktaki uygulama bağlamını oluşturur.