Miras payının açıldıktan sonra temliki, Türk Medeni Kanunu m.677 hükmünde düzenlenen ve mirasın açılmasıyla doğan paydaş yasal mirasçının veya atanmış mirasçının miras payını üçüncü kişiye yahut başka bir mirasçıya devretmesidir. Mirasın açılmasıyla doğan iştirak hâlinde mülkiyeti rejiminde paya ilişkin tasarruf işlemini düzenler.
Hukuki Niteliği
Mirasın açılması anında mirasçılık sıfatı doğar. Mirasçılar iştirak hâlinde mülkiyet içinde tereke üzerinde paydaş sıfatıyla hak sahibidir. Bu paydaşlık sıfatına bağlı miras payının devri TMK m.677'de düzenlenmiştir.
| Aşama | Hukuki Durum |
|---|
| Mirasın açılması | Mirasçılık sıfatı doğar |
| İştirak hâli | Tüm tereke ortaklaşa |
| Pay temliki | Pay üzerinde tasarruf |
| Paylaşma | İştirak son bulur |
İki Ayrı Şekil Kuralı
TMK m.677 hükmü, devrin tarafına göre iki ayrı şekil öngörür:
1. Mirasçılar Arası Temlik (m.677/1)
- Adi yazılı şekil yeterli
- Noter düzenleme/onaylama şartı yoktur
- Geçerlilik için imza tamamlanmalıdır
2. Üçüncü Kişiye Temlik (m.677/2)
- Noterde düzenleme şekli zorunlu (sıkı şekil)
- Notere gidilmesi geçerlilik şartıdır
- Sıradan yazılı sözleşme mutlak butlanla sakatlanır
| Devralan | Şekil | Yaptırım |
|---|
| Diğer mirasçı | Adi yazılı | Şekil eksikliği iptal sebebi |
| Üçüncü kişi | Noter düzenleme | Mutlak butlan |
Devralanın Hukuki Konumu
TMK m.677 önemli bir konum farkı öngörür:
- Üçüncü kişi devralan: Paydaş sıfatı kazanmaz; yalnızca paylaşma sonunda devredene düşecek payın değerine veya o pay üzerindeki hak iktisap eder
- Mirasçı devralan: Doğrudan paydaş sıfatına eklenen pay üzerinde hak sahibi olur
Bu fark sınav favorisidir: üçüncü kişi devralan paylaşmaya katılma hakkına sahip değildir; payı paylaşmadan sonra alır.
Devralanın Hakları
| Hak | Mirasçı Devralan | Üçüncü Kişi Devralan |
|---|
| Paydaş sıfatı | Var | Yok |
| Paylaşmaya katılma | Var | Yok |
| Pay üzerinde tasarruf | Var | Yok (paylaşmaya kadar) |
| Tereke borçlarından sorumluluk | Var (devraldığı oranda) | Yok |
Önalım Hakkı Yoktur
Yargıtay içtihadı, miras payı temlikinde diğer mirasçılara önalım hakkı tanımaz (Yargıtay 14. HD yerleşik içtihat). Saklı pay korumaları dışında müdahale imkânı yoktur.
Açıldıktan Sonra Temlik vs Açılmadan Devir
| Özellik | m.677 (açıldıktan sonra) | m.678 (açılmadan) |
|---|
| Zaman | Mirasbırakan ölmüş | Mirasbırakan hayatta |
| Mirasbırakanın katılımı | Gerekmez | Zorunlu |
| Şekil | Mirasçılar arası: adi yazılı; üçüncü kişiye: noter | Yazılı (adi) |
| Devralanın sıfatı | Üçüncü kişide paydaş sıfatı yok | Mirasçı yerine geçer |
Hâkimlik Sınavı İçin Kritik Noktalar
- TMK m.677 mirasçılar arası adi yazılı, üçüncü kişiye noter düzenleme şekli — şekil ayrımı sınav favorisi.
- Üçüncü kişi devralan paydaş sıfatı kazanmaz; sadece paylaşma sonucu pay/değer iktisap eder.
- Mevcut miras payı devri kavramı genel kavramdır; m.677 spesifik şekil ve sonuç düzenlemesidir.
- Önalım hakkı yoktur: Yargıtay içtihadı kesin (14. HD yerleşik).
- Mirasçılar arasında temlikte noter şartı yoktur — sıkça karıştırılan ayrıntı.
- Tereke borçlarından sorumluluk yalnız mirasçı devralanı bağlar; üçüncü kişi devralan tereke borçlarına karşı kişisel olarak sorumlu değildir.
İlişkili Kavramlar
Mirasın Açılması, Mirasın Kazanılması, Yasal Mirasçılık, Atanmış Mirasçı, Miras Payının Devri, Miras Hakkının Açılmadan Devri, Tereke, Saklı Pay ve Miras Sözleşmesi açıldıktan sonra temlikin uygulama bağlamını oluşturur.