Son güncelleme:
Miras Şirketi: Miras şirketi, mirasbırakanın ölümüyle birden fazla mirasçı olduğunda terekenin elbirliği mülkiyet hâlinde mirasçılar arasında oluşturduğu hukuki yapıdır (TMK m.640). Mirasçılar tereke malları üzerinde birlikte tasarruf eder, oybirliği ile karar alır; bireysel pay devri kural olarak paylaşıma kadar sınırlıdır. Paylaşım sözleşmesi veya dava ile bireysel mülkiyete geçiş sağlanır.
T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi
Miras Payının Devri
Miras payının devri, mirasçının paylaşımdan önce miras payını üçüncü kişiye veya diğer mirasçılara devretme işlemidir (TMK m.677). Üçüncü kişiye devir, diğer mirasçıların oybirliği veya en az çekiniş hakkına tâbidir; mirasçılar arası devir genel olarak serbesttir. Pay devri, miras şirketinin iç güvenliğini korumak için kanunî sınırlamalara konudur.
Külli Halefiyet
Külli halefiyet, mirasbırakanın ölümüyle terekedeki tüm aktif ve pasiflerin kendiliğinden ve bir bütün hâlinde mirasçılara geçmesidir (TMK m.599). Cüz'i halefiyetten farklı olarak mirasçı her bir mal için ayrı devre ihtiyaç duymaksızın mirasbırakanın hukukî durumunu yüklenir; borçlardan kişisel malvarlığıyla da sorumlu hale gelir. Mirasın reddi, resmi tasfiye ve mirastan yoksunluk külli halefiyetin sınırlarını çizer.
Paylı Mülkiyet
Paylı mülkiyet, TMK m.688-700'de düzenlenen, her paydaşın eşya üzerinde soyut belirli bir pay oranına sahip olduğu birlikte mülkiyet türüdür. Paydaşlar kendi payları üzerinde serbest tasarruf yetkisine sahiptir; üçüncü kişiye satışta diğer paydaşların yasal önalım hakkı (m.732-735) doğar. Yönetim çoğunluk, önemli işler nitelikli çoğunluk, tasarruf oybirliği ile yapılır.
Vasiyet Yöneticisi
Vasiyet yöneticisi, mirasbırakanın TMK m.550-552 uyarınca vasiyetnamesinde atadığı ve vasiyet hükümlerinin uygulanmasını denetleyen kişidir. Tereke yönetimini, vasiyet alacaklılarına ödeme, mirasçılar arasında paylaştırma ve hesap tutma yükümlülüklerini yerine getirir; mirasçıların yetkisi yöneticinin yetkisinin sona ermesine kadar sınırlıdır. Mahkeme denetimi altında çalışır ve mirasçılara hesap verir.
Yasal Mirasçılık
Yasal mirasçılık, mirasbırakanın iradesinden bağımsız olarak Türk Medeni Kanunu m.495-501 hükümlerinin doğrudan tayin ettiği zümre, eş ve devlet düzeniyle terekenin külli halefiyet yoluyla intikalini ifade eder. Mirasçıların belirlenmesi kanunî zümre sistemine; payların hesaplanması zümre içi eşit paylaşım ile kök başına dağıtım esasına dayanır. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufu olmasa dahi yasal mirasçılar TMK gereği kendiliğinden mirasçı sıfatı kazanır.
Tereke Mahkemesi
Tereke mahkemesi, mirasbırakanın son yerleşim yerinde bulunan ve miras hukuku işlemleri için yetkili sulh hukuk mahkemesidir (TMK m.576). Vasiyetnamenin açılması, veraset ilamı düzenleme, tereke koruma tedbirleri, defter tutma ve resmi tasfiye yetkisine sahiptir. Mirasçılar arası uyuşmazlıklarda kapsamı genişler; paylaşım davaları ise asliye hukuk mahkemesinin görevidir.
Elbirliği Mülkiyet
Elbirliği mülkiyet, TMK m.701-703'te düzenlenen, bir malvarlığı topluluğu veya kanundan kaynaklanan ilişki temelinde kurulan birlikte mülkiyet türüdür. Paydaşların pay oranı yoktur; eşyanın tamamı üzerinde birlikte hak sahibidirler. Her türlü tasarruf ve önemli yönetim kararı oybirliği gerektirir. Miras şirketi, mal ortaklığı rejimi ve adi ortaklık malları tipik elbirliği hallerdir.
Tereke
Tereke, mirasbırakanın ölümü anında geride bıraktığı tüm aktif ve pasiflerden oluşan ve külli halefiyet ilkesi gereği bir bütün hâlinde mirasçılara intikal eden malvarlığıdır (TMK m.599). Birden fazla mirasçı olması hâlinde tereke elbirliği mülkiyet konusudur ve paylaşıma kadar mirasçıların ortak yönetimine tâbidir. Borçların tasfiyesi, defter tutma ve resmi tasfiye gibi mekanizmalarla terekenin işletimi düzenlenir.
Miras şirketi, Türk Medeni Kanunu m.640-651 hükümlerinde düzenlenen ve mirasbırakanın ölümüyle birden fazla mirasçı olduğunda terekenin elbirliği mülkiyet hâlinde mirasçılar arasında oluşturduğu hukuki yapıdır. "Şirket" kavramı, ticaret hukukundaki şirketten farklıdır; kanunî bir el birliği topluluğu anlamı taşır.
Miras şirketinin temel özellikleri:
Miras şirketinde mirasçıların yönetim yetkisi:
Tereke mallarına ilişkin tasarruf işlemleri mirasçıların oybirliği ile yapılır:
Bazı işlemler için bireysel yetki tanınır:
Külli halefiyet ilkesi gereği mirasçılar tereke borçlarından müteselsil ve kişisel malvarlığıyla sorumludur (TMK m.641). Bu ağır sorumluluk, mirasçıların:
mekanizmaları ile sınırlandırılabilir.
Mirasçıların bireysel paylarını üçüncü kişilere devretmesi sınırlıdır:
Bu kural, miras şirketinin iç güvenliğini korur ve dış yabancılaşmayı önler.
Miras şirketi paylaşım ile sona erer. İki yöntem vardır:
Mirasçılar anlaşarak paylaşım sözleşmesi düzenler:
Mirasçılar anlaşamazsa paylaşım davası açılır:
Miras şirketi şu hâllerde sona erer:
Miras şirketi, HMGS Medeni Hukuk sınavlarında tereke yönetimi ve paylaşım sorularında test edilir. Tipik konular:
Tereke, Elbirliği Mülkiyet, Paylı Mülkiyet, Külli Halefiyet, Yasal Mirasçılık, Miras Payının Devri ve Vasiyet Yöneticisi miras şirketinin işlemsel bağlamını oluşturur.