Son güncelleme:
Doğum Tutanağı Tashihi: Doğum tutanağı tashihi, nüfus sicilinde kayıtlı doğum bilgilerinde (tarih, yer, ad, soybağı) yer alan hatalı veya eksik kayıtların mahkeme veya nüfus müdürlüğü kararıyla düzeltilmesidir. TMK m.39 ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36 hükümleri uyarınca düzenlenen tashih, maddi hata için idari yola, esaslı düzeltme (yıl/ay değişikliği gibi) için ise asliye hukuk mahkemesinde adlî yola tabidir.
Doğum Tutanağı Tashihi, TMK m.39 ile 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.36 hükümleri uyarınca nüfus sicilinde kayıtlı doğum bilgilerinin düzeltilmesidir.
Doğum tutanağında yer alan ve tashih edilebilir kayıtlar:
| Boyut | İdari Tashih | Adlî Tashih |
|---|---|---|
| Yetkili merci | Nüfus müdürlüğü | Asliye hukuk mahkemesi |
| Konu | Maddi hata, yazım yanlışı | Esaslı düzeltme, yıl/ay değişikliği |
| Süreç | İdari işlem | Çekişmesiz yargı |
| Delil | Belge dayanağı | Tanık + belge + bilirkişi |
| Süre | Hızlı (haftalar) | Aylar |
Görevli mahkeme: Asliye hukuk mahkemesi (HMK m.382) Yetkili mahkeme: Davacının yerleşim yeri (HMK m.6) veya nüfusa kayıtlı olduğu yer Davalı: Nüfus Müdürlüğü ve Cumhuriyet Savcılığı Yargılama usulü: Çekişmesiz yargı (HMK m.382 vd.)
Sınavda en sık karşılaşılan tashih:
Yargıtay 18. HD yerleşik içtihadı, doğum tarihi tashihinde somut delil zinciri aranır; soyut iddia yetersizdir. Hastane belgesi, sünnet kaydı, askere giriş yaşı gibi resmî belgeler katmanlı olarak değerlendirilir. Bilirkişi raporu yaş tespitinde kritik delildir.
Doğum tutanağı kaydı babalık karinesinin temelidir; tashih ile soybağı yapısı değişebilir. Soybağı tashihi ayrı dava (TMK m.282-285) konusudur.
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Kişilik Hakkı İhlali Davaları
Kişilik hakkı ihlali davaları, TMK m.24-25'te düzenlenen ve kişilik haklarına haksız saldırılara karşı önleme, durdurma, tespit, tazminat (maddi-manevi) ve düzeltme/yayım talepleri içeren davalardır. Saldırının hukuka aykırı olması yeterlidir; kusurun varlığı yalnızca tazminat için aranır. Hâkim olayın özelliklerine göre tedbir kararı verebilir; gerekirse acil tedbir uygulanır.
Tanıma
Tanıma, evlilik dışı doğmuş çocuğun babası olduğunu beyan eden kişinin, nüfus memuruna, mahkemeye, notere veya resmi vasiyetname ile yaptığı tek taraflı ve şekle bağlı hukuki işlem. Türk Medeni Kanunu m.295-298 arasında düzenlenen bu kurum, çocuk ile tanıyan arasında geriye etkili soybağı doğurur; çocuk, ana, babanın altsoyu ve Cumhuriyet savcısı tanımanın iptalini dava edebilir.
Babalık Karinesi
Babalık karinesi, evlilik birliği içinde doğan veya evliliğin sona ermesinden itibaren 300 gün içinde doğan çocuğun, kocanın çocuğu olduğu yönündeki yasal varsayımdır. TMK m.285 dayanaklı bu karine, evlilik birliği ile soybağı arasındaki güçlü bağı koruyan ve yasal mirasçılığı kolaylaştıran temel bir Aile Hukuku kuralıdır; aksi ispat ancak Soybağının Reddi Davası yoluyla mümkündür.
Manevi Bütünlük (Kişilik Hakkı)
Manevi bütünlük, kişinin manevi varlığının korunmasına ilişkin temel kişilik hakkıdır. TMK m.24 hükmü uyarınca düzenlenen bu hak, şeref, haysiyet, itibar, özel hayat, görüntü ve sesin korunmasını kapsar; Maddi Bütünlük ile birlikte kişilik haklarının iki ana eksenini oluşturur ve ihlal halinde tazminat ve dava hakları doğurur.
Ad Değiştirme
Ad değiştirme, kişinin adı veya soyadını mahkeme kararıyla yeniden belirlemesidir (TMK m.27, NK m.36). Haklı sebepler aranır: gülünç, garip, ahlaka aykırı, yanlış yazılmış, başka adla tanınma gibi. Asliye hukuk mahkemesinde dava açılır; Cumhuriyet Savcısının ve nüfus müdürlüğünün görüşü alınır. Ad değiştirme tüzel kişilerin de hakkıdır; sicil tescili gerekli.
Kişilik Rızası ve Üstün Yarar
Kişilik Rızası, Kişilik Hakkı sahibinin saldırıya rıza göstermesi nedeniyle saldırının hukuka aykırı sayılmadığı hâli ifade eder; TMK m.24/2 hükmü hak sahibinin rızası, üstün özel yarar veya kamu yararı varsa ihlalin bulunmadığını öngörür. Rıza özgür iradeyle, bilgilendirilmiş ve geri alınabilir nitelikte olmalıdır. Kişilik Tecavüzü Davaları için en güçlü savunma yoludur.
Soybağı
Soybağı, bir kişi ile biyolojik veya hukuki anne-babası arasındaki hukuki bağı ifade eden mutlak kişisel hal. Türk Medeni Kanunu m.282-363 arasında düzenlenir; ana-çocuk arası soybağı doğumla kendiliğinden kurulur (ipso iure), baba-çocuk arasında ise evlilik karinesi, tanıma veya hükümle kurulma olmak üzere üç yol bulunur. Çocuk üstün yararı ilkesine göre çözülmesi gereken aile hukuku kurumudur.
Kişiliğin Başlangıcı
Kişiliğin başlangıcı, gerçek kişinin hak ehliyeti ve hukuk düzeninde varlık sıfatı kazandığı andır (TMK m.28). Tam ve sağ doğum koşulu altında kişilik doğum anında başlar; cenin ise sağ doğmak koşuluyla ana rahmine düştüğü andan itibaren hak ehliyeti kazanır. Bu kuralın pratik uygulaması miras hukuku, soybağı ve hediye sözleşmelerinde belirleyicidir.