Son güncelleme:
Del Credere Sorumluluğu: Del credere sorumluluğu (TBK m.534), komisyon sözleşmesinde komisyoncunun dir. Kural değil; sadece karşılığında veya halinde uygulanır. Garantili komisyoncu, üçüncü kişi ödeme yapmazsa müvekkile karşı sorumlu olur — farkı budur (kefil fer'i, del credere asli).
Del credere sorumluluğu (TBK m.534), komisyon sözleşmesinde komisyoncunun, üçüncü kişinin sözleşme borcunu ifa etmesini müvekkile karşı garanti etmesidir. İtalyanca "del credere" "kredide" anlamına gelir; ticari uygulamada komisyoncunun ek koruma sağlama biçimi olarak yaygındır. Üçüncü kişi (örneğin alıcı) ödemediği takdirde, garantili komisyoncu asli olarak ve müteselsil şekilde müvekkile karşı sorumlu olur. Kefaletten en büyük farkı, fer'i değil asli bir borç olmasıdır.
Del credere sorumluluğu, komisyon sözleşmesinin özel bir taahhüt katmanıdır; ek borç doğurur. Hukuki niteliği konusunda doktrin tartışmalıdır:
Ağırlıklı görüş, del credere'nin bağımsız asli garanti niteliğinde olduğudur.
m.534'e göre del credere sorumluluğu iki halde uygulanır:
Müvekkil ile komisyoncu, sözleşmede del credere garantisini açıkça kararlaştırır ve komisyoncuya ek ücret ödenir. Bu yapı, komisyoncunun risk üstlenmesinin karşılığıdır; standart komisyon ücretine eklenir.
Komisyoncu tacir ise ve sözleşme ticari niteliktedir, açık anlaşma olmasa dahi del credere garantisi varsayılabilir. Bu hüküm, ticari hayatın güven beklentisini yansıtır. Tacir olmayan komisyoncularda (örneğin münferit antikacı, bireysel aracı) ticari nitelik yoksa del credere garantisi doğmaz.
Del credere garantisi şunları kapsar:
Kapsam, sözleşmede sınırlandırılabilir; örneğin "sadece anapara için garanti" gibi.
Üçüncü kişinin temerrüdüyle del credere sorumluluğu otomatik doğar:
Komisyoncu, ödediği için üçüncü kişiye rücu edebilir. Rücu, komisyoncunun üçüncü kişiyle olan ilişkisi kapsamında doğrudan yapılır; alacak hakları kanuni halefiyetle komisyoncuya geçer.
Del credere garantisi üstlenen komisyoncu, ek ücret isteyebilir (m.534/2). Ek ücret oranı:
Ek ücret, garantinin bedelidir; risk üstlenmenin maddi karşılığıdır.
| Kıstas | Kefalet | Del Credere |
|---|---|---|
| Nitelik | Fer'i (asıl borca bağlı) | Asli (bağımsız) |
| Şekil | Yazılı + miktar+tarih el yazısı | Komisyon sözleşmesi içinde |
| Eşin onayı | Var (m.584) | Yok |
| Tartışma def'i | Adi kefalette var | Yok |
| 10 yıl sınırı | Gerçek kişi için var (m.598) | Yok |
| Kapsam | Asıl borç kadar | Sözleşmede belirlenir |
Bu karşılaştırma hâkimlik sınavı klasik tuzaklarındandır: del credere sorumluluğu kefalet değildir; kefalet şekil şartları uygulanmaz.
TBK m.128 üçüncü kişinin davranışını garanti, özel bir garanti sözleşmesidir; del credere ise komisyon sözleşmesi içine entegre edilmiş bir taahhüt katmanıdır. m.128 herhangi bir sözleşmede uygulanırken, del credere yalnızca komisyon sözleşmesinde söz konusu olur.