Son güncelleme:
Doğal Semere: Doğal semere, bir eşyadan hukuki bir işlem aracılığı olmaksızın doğal yolla elde edilen ürünleri ifade eder. Tarladan toplanan ürün, ağaçtan koparılan meyve, hayvandan elde edilen süt ve yün, madenden çıkarılan cevher doğal semere örnekleridir. TMK m.685 hükmü ile düzenlenmiş olup, den farklı olarak hukuki işlem değil doğal süreç sonucu doğar; mülkiyet semere ile birlikte kazanılır.
Doğal Semere, TMK m.685 hükmüyle düzenlenmiş, bir eşyadan doğal yolla (hukuki işlem olmaksızın) elde edilen ürünleri ifade eden eşya hukuku kavramıdır. Roma hukukunun "fructus naturales" kavramının yansımasıdır.
TMK m.685: "Bir şeyin doğal semereleri, o şeyin yapısal parçası olarak doğan ve sahibine kazanç sağlayan şeylerdir."
Hukuki Semere ile temel fark: doğal semere doğal süreç sonucu, hukuki semere ise hukuki işlem (kira, faiz vb.) sonucu doğar.
TMK m.685 ve m.768 uyarınca:
Doğal semereyi kim kazanır?
Semere ağaçtan, tarladan veya hayvandan ayrılana kadar bütünleyici parça niteliğindedir:
Ayrılma anında semere bağımsız eşya hâline gelir.
| Boyut | Doğal Semere | Hukuki Semere |
|---|---|---|
| Doğum sebebi | Doğal süreç | Hukuki işlem |
| TMK madde | m.685 | m.685 (geniş tanım) |
| Örnek | Meyve, süt | Kira, faiz |
| Hak sahibi | Malik / intifa sahibi | Sözleşme tarafı |
| Vergi rejimi | Genelde stopaj yok | Stopaj/KDV uygulanabilir |
İyi niyetli zilyet:
Kötü niyetli zilyet:
Resmi Gazete
Resmi Gazete
Hukuki Semere
Hukuki semere, bir eşyadan hukuki bir işlem (kira, faiz, intifa bedeli vb.) aracılığıyla elde edilen ürün veya gelirlerdir. Daireden alınan kira, paradan elde edilen faiz, hisse senedinden alınan temettü hukuki semere örnekleridir. TMK m.685 hükmü kapsamında değerlendirilen hukuki semere, Doğal Semereden farklı olarak hukuki işlem sonucu doğar ve sözleşmesel haklar çerçevesinde hak sahibinin belirlenmesi gerekir.
İntifa Hakkı
İntifa hakkı, sahibine başkasına ait bir eşyadan tam yararlanma yetkisi veren şahsi irtifak hakkıdır. Türk Medeni Kanunu m.794 vd.'da düzenlenen intifa; taşınır, taşınmaz, hak veya bütün bir malvarlığı üzerinde kurulabilir. Sahibi eşyayı kullanma ve semerelerini elde etme hakkına sahiptir; ancak eşyanın özünü koruma ve devir yasağı yükümlülüğü altındadır. Aksi kararlaştırılmadıkça mirasçılara geçmez ve hak sahibinin ölümü ile sona erer.
Aslî Zilyet
Aslî zilyet, bir eşya üzerinde malik sıfatıyla veya malike ait ayni bir hak dayanarak fiilî hâkimiyet kuran zilyet türüdür (TMK m.974). Fer'î zilyete kıyasla hukuki statüsü üstündür; iktisap karinesi (m.985), zilyetlik davalarında geniş dava ehliyeti ve birlikte mülkiyet hallerinde birden fazla aslî zilyedin varlığı gibi özgün sonuçları vardır. Zilyetliğin devrinde aslî-fer'î dönüşüm sık rastlanan bir pratiktir.
Bütünleyici Parça
Bütünleyici parça, yerel âdetlere göre asıl şeyin temel unsuru olan ve asıl şey yok edilmedikçe, zarara uğratılmadıkça veya yapısı değiştirilmedikçe ondan ayrılması mümkün olmayan parçadır. TMK m.684 düzenlemesidir; asıl şeyin maliki bütünleyici parçanın da malikidir ve onun hukukî kaderini birlikte paylaşır. Eklentiden ve doğal üründen farklı bir kavramdır.
Mülkiyet
Mülkiyet, TMK m.683'te düzenlenen en geniş ayni haktır; maliki eşyasını hukuk düzeninin sınırları içinde kullanma, yararlanma ve tasarruf (usus, fructus, abusus) yetkileriyle donatan, herkese karşı ileri sürülebilen mutlak haktır. Taşınır-taşınmaz, tek-birlikte, özel-kamu türlerinde farklılaşır; kaynağını Anayasa m.35 temel hak güvencesinden alır ve kamulaştırma ile sınırlandırma hükümlerine tabidir.
Yargıtay