Ana içeriğe geç

Site bağlantıları

Sui Generis Akademi

Adli ve İdari Yargı Hakimliği, HMGS, İYÖS, Kaymakamlık ve İcra Müdürlüğü sınavlarına hazırlanan adaylar için geliştirilmiş yeni nesil online hazırlık platformu. ÖSYM formatına birebir uygun özgün soru havuzu, anlık güncellenen mevzuat takibi, akıllı performans analiz sistemi ve detaylı gerekçeli çözümlerle başarıya giden yolda yanınızdayız.

Yükleniyor...

Site Haritası

  • Platform
  • Fiyatlandırma
  • Blog
  • Hakkımızda
  • SSS
  • İletişim

Sınav Takvimleri

  • Adli Hakimlik
  • İdari Hakimlik
  • HMGS
  • İYÖS
  • Kaymakamlık
  • İcra Müdürlüğü

Araçlar

  • Tüm Araçlar
  • Puan Hesaplama
  • HMGS Muafiyet
  • İYÖS Muafiyet
  • Atama Simülatörü
  • Pomodoro

Yasal

  • KVKK Aydınlatma Metni
  • Kullanım Koşulları
  • Gizlilik Politikası
  • Çerez Politikası

© 2026 Sui Generis Akademi. Tüm hakları saklıdır.

Visa ile ödeme kabul edilir
Mastercard ile ödeme kabul edilir
GüvenliSSL güvenli bağlantı
info@suigenerisakademi.com
Sui GenerisAkademi
BlogAraçlar
GirişHemen Başla
  1. Ana Sayfa
  2. Hukuk Sözlüğü
  3. Anayasa Hukuku Terimleri
Sözlüğe Dön
81 terim

Anayasa Hukuku Terimleri

Devletin temel yapısını ve bireylerin temel haklarını düzenleyen hukuk dalı.

Anayasa Hukuku

Anayasa

Bir devletin temel yapısını, organlarını, işleyişini ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen en üst hukuk normudur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasacılık

Devlet iktidarının sınırlandırılması ve temel hakların güvence altına alınması amacıyla anayasa yapılmasını savunan siyasi-hukuki akımdır.

Detayları gör

Anayasa Hukuku ile İlgili Kaynaklar

AY — Türkiye Cumhuriyeti Anayasası

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası madde metinleri

Anayasa Hukuku Soru Bankası

Anayasa Hukuku konusunda sınav hazırlığı

Anayasa Hukuku

Anayasa Değişikliği

Yürürlükteki anayasanın tali kurucu iktidar tarafından belirlenen usule uygun olarak değiştirilmesi işlemidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasal Devlet

Devlet iktidarının anayasa ile sınırlandırıldığı, temel hak ve özgürlüklerin güvence altına alındığı devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasa Mahkemesi

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün anayasaya uygunluğunu denetleyen ve bireysel başvuruları inceleyen yüksek mahkemedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasa Mahkemesi Kararları

Anayasa Mahkemesi'nin verdiği kesin nitelikli kararlar olup, iptal kararları Resmî Gazete'de yayımlanır ve herkesi bağlar.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru

Temel hakları kamu gücü tarafından ihlal edilen bireylerin, olağan kanun yollarını tükettikten sonra Anayasa Mahkemesi'ne başvurduğu ikincil nitelikteki olağanüstü hak arama yoludur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasanın Üstünlüğü

Normlar hiyerarşisinde anayasanın en üst norm olması ve diğer tüm hukuk kurallarının anayasaya uygun olmak zorunda olması ilkesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Anayasaya Uygunluk Denetimi

Kanunların ve diğer normların anayasaya uygun olup olmadığının yargısal organlar tarafından denetlenmesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Asli Kurucu İktidar

Mevcut anayasal düzeni ortadan kaldırarak yeni bir anayasa yapan, hukuken sınırsız iktidardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Bakanlar Kurulu

2017 anayasa değişikliği öncesi yürütme organını oluşturan, Başbakan ve bakanlardan oluşan kuruldur. Günümüzde kaldırılmıştır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Basın Özgürlüğü

Basının serbestçe haber ve bilgi toplamak, yaymak ve yorumlamak hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Başkanlık Sistemi

Devlet başkanının halk tarafından seçildiği, yasama ve yürütme organları arasında sert ayrılığın bulunduğu hükümet sistemidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Bireysel Başvuru

Temel hak ve özgürlükleri kamu gücü tarafından ihlal edilen bireylerin Anayasa Mahkemesi'ne başvurabilmesini sağlayan hak arama yoludur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Bütçe Kanunu

Devletin belirli bir dönemdeki gelir ve giderlerini gösteren, TBMM tarafından kabul edilen kanundur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Çalışma Hakkı

Herkesin çalışma ve sözleşme hürriyetine sahip olması, devletin çalışanları koruyucu tedbirler alma yükümlülüğüdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Cumhurbaşkanı

Devletin başı olan, yürütme yetkisini kullanan, halk tarafından seçilen devlet organıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi

Yürütme yetkisinin doğrudan halk tarafından seçilen Cumhurbaşkanında toplandığı, yasamanın ayrı organ tarafından kullanıldığı hükümet sistemidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi

Cumhurbaşkanının yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkardığı, kanun hükmünde düzenleyici işlemdir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Cumhuriyet

Devlet başkanının seçimle belirlendiği, egemenliğin millete ait olduğu yönetim biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Danıştay

İdari yargı alanında Türkiye'deki en yüksek idari mahkeme olup, idare mahkemelerince verilen kararların temyiz merciidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Değişmez Hükümler

Anayasa değişikliği yoluyla bile değiştirilemeyen, anayasanın temel niteliklerini belirleyen hükümlerdir. 1982 Anayasası'nda ilk üç madde değişmez hükümdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Demokratik Devlet

Egemenliğin halka ait olduğu, yöneticilerin halk tarafından serbest seçimlerle belirlendiği devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Dernek Kurma Hürriyeti

Herkesin önceden izin almaksızın dernek kurma ve derneklere üye olma ya da üyelikten çıkma hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Dilekçe Hakkı

Vatandaşların ve Türkiye'de ikamet eden yabancıların kendileriyle veya kamu ile ilgili konularda yetkili makamlara yazı ile başvuruda bulunma hakkıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Düşünce ve Kanaat Hürriyeti

Herkesin düşünce ve kanaat özgürlüğüne sahip olması, kimsenin düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamamasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Egemenlik

Devletin iç ve dış ilişkilerinde en üstün iktidar gücüne sahip olmasıdır. Anayasa'ya göre egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Eğitim Hakkı

Kimsenin eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamayacağı, ilköğretimin zorunlu ve devlet okullarında parasız olduğu ilkesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Erkler Ayrılığı

Devlet iktidarının yasama, yürütme ve yargı erkleri arasında paylaştırılması ilkesinin bir diğer adıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Federal Devlet

Birden fazla federe devletin ortak bir anayasa çatısı altında birleşerek oluşturduğu, yetkilerin merkez ve federe birimler arasında paylaşıldığı devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Gensoru

2017 anayasa değişikliği öncesi parlamenter sistemde hükümetin siyasi sorumluluğunu denetlemek amacıyla kullanılan mekanizmadır. Günümüzde kaldırılmıştır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Haberleşme Hürriyeti

Herkesin haberleşme özgürlüğüne sahip olması ve haberleşmenin gizliliğinin esas olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Hâkimler ve Savcılar Kurulu

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının mesleğe kabul, atama, nakil, disiplin gibi özlük işlerini yürüten anayasal kurumdur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Hâkimlik Teminatı

Hâkimlerin azlolunamayacağı, kendileri istemedikçe emekliye ayrılamayacağı ve özlük haklarından yoksun bırakılamayacağı güvencesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Hukuk Devleti

Devlet faaliyetlerinin hukuk kurallarına bağlı olduğu, bireylerin temel haklarının güvence altına alındığı ve yargı denetiminin sağlandığı devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

İfade Özgürlüğü

Herkesin düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

İptal Davası

Kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne açılan davadır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

İtiraz Yolu

Görülmekte olan davada uygulanacak normun anayasaya aykırı olduğu kanısına varan mahkemenin konuyu Anayasa Mahkemesi'ne taşımasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Kamulaştırma

Devletin ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararı amacıyla özel mülkiyetteki taşınmazları bedeli peşin ödenmek şartıyla satın almasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Kanun

TBMM tarafından Anayasa'da öngörülen usule göre çıkarılan genel, soyut ve bağlayıcı hukuk kuralıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Katı Anayasa

Değiştirilmesi adi kanunlardan daha ağır usullere tabi olan anayasa türüdür. 1982 Anayasası katı anayasa niteliğindedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Kişi Hakları

Bireyin devlete karşı korunmasını sağlayan, negatif statü hakları olarak da bilinen temel haklardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Konut Dokunulmazlığı

Kimsenin konutuna hukuka aykırı olarak girilemeyeceğini ve arama yapılamayacağını güvence altına alan temel haktır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Kurucu İktidar

Anayasayı yapma ve değiştirme yetkisine sahip olan iktidardır. Asli ve tali kurucu iktidar olarak ikiye ayrılır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Kuvvetler Ayrılığı

Devlet iktidarının yasama, yürütme ve yargı organları arasında paylaştırılarak birbirini denetlemesini öngören ilkedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Laik Devlet

Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrıldığı, devletin tüm din ve inançlara eşit mesafede durduğu devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Meclis Araştırması

Belli bir konuda bilgi edinmek amacıyla TBMM tarafından yürütülen inceleme ve araştırma faaliyetidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Meclis Soruşturması

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların görevleriyle ilgili suçlarından dolayı TBMM tarafından yürütülen cezai soruşturma usulüdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Milletvekilliği

TBMM üyelerinin sahip olduğu sıfat ve statüdür. On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Milli Egemenlik

Egemenliğin millete ait olduğunu ve millet adına yetkili organlar tarafından kullanıldığını ifade eden ilkedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Mülkiyet Hakkı

Herkesin mülkiyet ve miras hakkına sahip olması ve bu hakların ancak kamu yararı amacıyla kanunla sınırlanabilmesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Olağanüstü Hal

Tabii afet, salgın hastalık, ağır ekonomik bunalım veya şiddet olaylarının yaygınlaşması durumunda Cumhurbaşkanı tarafından ilan edilen özel yönetim usulüdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Ombudsman

Kamu Denetçiliği Kurumu olarak da bilinen, idarenin işleyişi hakkındaki şikâyetleri inceleyerek önerilerde bulunan bağımsız kurumdur.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Özel Hayatın Gizliliği

Herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Parlamenter Sistem

Yürütmenin yasamanın güvenine dayandığı, çift başlı yürütme yapısına sahip hükümet sistemidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Sayıştay

Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarını TBMM adına denetleyen ve yargılayan organdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Seçme ve Seçilme Hakkı

Vatandaşların seçimlerde oy kullanma ve aday olma hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Sendika Hakkı

Çalışanların ve işverenlerin önceden izin almaksızın sendika kurma ve sendikal faaliyette bulunma hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Siyasi Haklar

Bireylerin devlet yönetimine katılmasını sağlayan, aktif statü hakları olarak da bilinen haklardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Sıkıyönetim

2017 anayasa değişikliği ile kaldırılan, olağanüstü dönemlerde askeri otoritenin yönetimi devraldığı özel yönetim usulüdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Somut Norm Denetimi

Görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun hükmünün anayasaya aykırı olduğu kanısına varan mahkemenin Anayasa Mahkemesi'ne başvurmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Sosyal Devlet

Vatandaşlarının ekonomik ve sosyal refahını sağlamayı, sosyal adaleti gerçekleştirmeyi amaçlayan devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Sosyal ve Ekonomik Haklar

Bireylerin devletten olumlu bir edim talep ettiği, pozitif statü hakları olarak da bilinen haklardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Soyut Norm Denetimi

Kanunların anayasaya uygunluğunun somut bir uyuşmazlık olmaksızın, yetkili organlar tarafından doğrudan Anayasa Mahkemesi'ne başvurularak denetlenmesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Tabii Hâkim İlkesi

Herkesin davasının önceden kanunla belirlenmiş bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından görülme hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Tali Kurucu İktidar

Mevcut anayasanın öngördüğü usul ve esaslar çerçevesinde anayasayı değiştirme yetkisine sahip olan iktidardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

TBMM

Türkiye Büyük Millet Meclisi; yasama yetkisini Türk Milleti adına kullanan, altı yüz milletvekilinden oluşan organdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Temel Haklar

Anayasa tarafından güvence altına alınan, bireylerin doğuştan sahip olduğu devredilmez ve vazgeçilmez haklardır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hakkı

Herkesin önceden izin almadan silahsız ve saldırısız toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Üniter Devlet

Tek bir anayasa, tek bir yasama organı ve tek bir hükümete sahip olan, ülke bütünlüğünün bölünmez olduğu devlet biçimidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Uyuşmazlık Mahkemesi

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümleyen mahkemedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yargı Bağımsızlığı

Mahkemelerin ve hâkimlerin görevlerinde bağımsız olması, hiçbir organ veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında emir ve talimat verememesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yargı Denetimi

Devletin yasama ve yürütme organlarının işlemlerinin hukuka uygunluğunun bağımsız mahkemeler tarafından incelenmesidir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yargıtay

Adliye mahkemelerince verilen kararların son inceleme mercii olan, kanunla gösterilen davalarda ilk ve son derece mahkemesi olarak görev yapan yüksek mahkemedir.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yasama Dokunulmazlığı

Milletvekillerinin seçimden önce veya sonra suç işledikleri ileri sürülse bile Meclis kararı olmadıkça tutuklanamaları, sorguya çekilememeleri ve yargılanamamalarıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yasama Sorumsuzluğu

Milletvekillerinin Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, ileri sürdükleri düşüncelerden hiçbir şekilde sorumlu tutulamamasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yasama Yetkisi

Kanun koyma, değiştirme ve kaldırma yetkisidir. Anayasa'ya göre TBMM'ye aittir ve devredilemez.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yaşam Hakkı

Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkına sahip olmasıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yüksek Mahkemeler

Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Uyuşmazlık Mahkemesi gibi en üst yargı organlarının genel adıdır.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yumuşak Anayasa

Adi kanunlarla aynı usulde değiştirilebilen anayasa türüdür.

Detayları gör
Anayasa Hukuku

Yürütme İktidarı

Yasama organınca kabul edilen kanunları uygulama ve devletin günlük işlerini yürütme yetkisine sahip olan devlet organıdır.

Detayları gör