12 Eylül 1980 askeri müdahalesi sonrasında Danışma Meclisi tarafından hazırlanan ve 7 Kasım 1982 halkoylamasıyla kabul edilen Türkiye Cumhuriyeti'nin yürürlükteki anayasasıdır. Otorite-özgürlük dengesinde otoriteyi öne çıkaran yapısı, sonraki değişikliklerle önemli ölçüde dönüşmüştür.
1982 Anayasası, 12 Eylül 1980 askeri müdahalesinin ardından hazırlanmış ve Türkiye'nin hâlihazırda yürürlükte olan anayasasıdır. 1970'li yılların sonlarında yaşanan siyasi kutuplaşma, toplumsal şiddet olayları, ekonomik kriz ve hükümet bunalımları askeri müdahalenin gerekçeleri olarak gösterilmiştir. Milli Güvenlik Konseyi (MGK) yönetimi altında, Danışma Meclisi tarafından hazırlanan anayasa taslağı, 7 Kasım 1982'de yapılan halkoylamasında %91,37 oranında kabul edilerek yürürlüğe girmiştir.
Danışma Meclisi, MGK tarafından atanan 160 üyeden oluşmuş olup siyasi parti temsilcileri bu mecliste yer almamıştır. Anayasa, Anayasa Komisyonu Başkanı Prof. Dr. Orhan Aldıkaçtı başkanlığındaki komisyon tarafından kaleme alınmıştır. Halkoylaması, Cumhurbaşkanlığı seçimi ile birleştirilmiş ve anayasanın kabulüyle birlikte Kenan Evren cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu durum, halkoylamasının serbest irade koşullarında gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda tartışmalara yol açmıştır.
1982 Anayasası, 1961 Anayasası'nın özgürlükçü yapısına tepki olarak "devleti güçlü, bireyi zayıf" kılan bir anlayışla hazırlanmıştır. Yürütme organı güçlendirilmiş, cumhurbaşkanına geniş yetkiler tanınmıştır. Temel hak ve özgürlükler, 1961 Anayasası'na kıyasla daha dar bir çerçevede düzenlenmiş ve sınırlama rejimi genişletilmiştir. Otorite-özgürlük dengesinde otorite lehine bir tercih yapılmıştır.
Anayasa'nın 13. maddesi, temel hak ve özgürlüklerin sınırlanmasına ilişkin genel bir çerçeve çizmiştir. Hakların sınırlanması ancak kanunla ve anayasada belirtilen sebeplerle mümkün kılınmıştır. Öze dokunma yasağı, demokratik toplum düzeninin gerekleri ve ölçülülük ilkesi sınırlamanın sınırları olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte, özellikle ilk halinde genel sınırlama sebepleri son derece geniş tutulmuştur.
1961 Anayasası'nın çift meclis sisteminden vazgeçilerek tek meclisli yapıya dönülmüştür. TBMM, 600 milletvekilinden oluşmaktadır (2017 değişikliği ile). Yasama dokunulmazlığı ve milletvekili sorumsuzluğu düzenlenmiş, ancak dokunulmazlığın kaldırılması usulü tartışma konusu olmaya devam etmiştir. Siyasi parti yasakları ve kapatma davaları konusunda katı düzenlemeler getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesi korunmuş, ancak yetkileri 1961 Anayasası dönemine göre kısıtlanmıştır. Bireysel başvuru hakkı başlangıçta tanınmamış, 2010 anayasa değişikliği ile sisteme dahil edilmiştir. Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun yapısı ve işleyişi, yargı bağımsızlığı bağlamında önemli tartışmalara konu olmuştur.
1982 Anayasası, yürürlüğe girdiğinden bu yana pek çok kez değişikliğe uğramıştır. 1995 değişiklikleri ile başlangıç kısmındaki otoriter ifadeler yumuşatılmış ve siyasi haklar genişletilmiştir. 2001 değişiklikleri temel hak ve özgürlükler alanında kapsamlı reformlar getirmiş, genel sınırlama sebepleri kaldırılmıştır. 2004 değişiklikleri ile ölüm cezası tamamen kaldırılmış ve milletlerarası andlaşmaların üstünlüğü pekiştirilmiştir. 2010 değişiklikleri Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru hakkını getirmiş, yargı organlarının yapısını değiştirmiştir. 2017 değişiklikleri ile parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçilmiştir.
Bu değişiklikler sonucunda anayasanın ilk halindeki otoriter karakter önemli ölçüde yumuşamış, ancak anayasanın bütünlüğü ve sistematik tutarlılığı konusunda eleştiriler devam etmektedir. Yeni bir anayasa yapılması tartışmaları Türk siyasetinin gündemindeki yerini korumaktadır.