Cumhurbaşkanı hangi konularda CBK çıkarabilir?

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Anayasa m. 104/17) yalnızca yürütme yetkisine ilişkin konularda çıkarılabilir. Temel hak ve özgürlükler, kişi hakları ve ödevleri ile siyasi haklar CBK ile düzenlenemez. Kanunla açıkça düzenlenmiş konularda CBK çıkarılamaz; CBK-kanun çatışması halinde kanun hükümleri uygulanır. CBK'lar AYM denetimine tabidir.

Cumhurbaşkanının atama yetkisinin sınırı var mıdır?

Evet. Anayasa kimin hangi organlarca atanacağını belirler. Örneğin AYM 15 üyesinden 3'ü TBMM tarafından seçilir; HSK üyelerinin bir kısmını TBMM, bir kısmını Cumhurbaşkanı atar. Atamalar hukuki niteliklere uygun olmalıdır (görevin gerektirdiği koşullar). Ayrıca atama işlemleri idari yargı denetimine tabidir.

Cumhurbaşkanı bütçe kanununu veto edebilir mi?

Hayır. Bütçe kanunu Cumhurbaşkanlığı vetosu dışındadır. Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini kendisi hazırlayıp TBMM'ye sunar (Anayasa m. 161); TBMM'nin kabul ettiği metni geri gönderme yetkisi yoktur. Bu istisna, bütçe sürecinin zamanında tamamlanması ve mali istikrarın korunması amacını taşır.

Cumhurbaşkanı olağanüstü hal ilan edebilir mi?

Evet. Anayasa m. 119 uyarınca Cumhurbaşkanı yurdun belirli bölgelerinde veya tamamında olağanüstü hal ilan etme yetkisine sahiptir. Ancak karar TBMM onayına sunulur; TBMM süreyi değiştirebilir veya olağanüstü halin kaldırılmasına karar verebilir. Olağanüstü hal süresi en fazla 6 ay olarak ilan edilir; uzatma için de TBMM kararı gerekir. Bu dönemde olağanüstü hal CBK'ları çıkarılabilir.

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri (AY m.104)

Sayfa yükleniyor

Hukuki Niteliği

Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri, Cumhurbaşkanı'nın Başkanlık Sistemi (CBHS)'nde kullanabileceği anayasal yetkiler bütünüdür. Anayasa m. 104 bunları düzenler. 2017 Anayasa değişikliği ile yürütme yetkisinin tek başına Cumhurbaşkanına verilmesiyle birlikte (Anayasa m. 8) yetki alanı genişlemiştir. Yetkiler anayasanın bağlayıcılığı ve kuvvetler ayrılığı çerçevesinde sınırlıdır.

Dayanak: Anayasa m. 104

Anayasa m. 104 Cumhurbaşkanının görev ve yetkilerini 17 fıkrada sayar. Bu sayım örnek kabilinden değil sınırlayıcı niteliktedir — Cumhurbaşkanı yalnızca Anayasa ve kanunla verilen yetkileri kullanabilir.

Yetki Kategorileri

1. Yasama ile İlgili Yetkiler

Kanunları 15 gün içinde yayımlama veya geri gönderme (Anayasa m. 89) — geciktirici veto.
Anayasa değişikliklerini halkoylamasına sunma.
Anayasa değişikliklerine ilişkin iptal davası açma.
Kanunların, TBMM içtüzüğünün ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin AYM'ye iptal davası ile götürülmesi (Anayasa m. 150).
Seçimlerin yenilenmesine karar verme (Anayasa m. 116).

2. Normatif Yetkiler

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarma (Anayasa m. 104/17): yürütme yetkisine ilişkin konularda.
Yönetmelik çıkarma.
Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi çıkarma.

3. Atama ve Görevden Alma Yetkileri

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanları atar ve görevden alır.
Üst kademe kamu yöneticilerini atar.
Anayasa Mahkemesi üyelerinin 12'sini (kalan 3'ü TBMM).
Hakimler ve Savcılar Kurulu üyelerinin bir kısmını.
Danıştay Dava Daireleri üyelerinin dörtte birini.
Devlet Denetleme Kurulu Başkan ve üyelerini.
Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları, Cumhurbaşkanlığı Ofisleri başkanlıklarını.

4. Dış Politika ve Güvenlik

Yabancı devlet temsilcilerini kabul etme, Türk temsilcilerini gönderme.
Milletlerarası andlaşmaları onaylama ve yayımlama.
Milli güvenlik politikalarını belirleme ve yürütme.
Milli Güvenlik Kurulu'na başkanlık etme.
Başkomutanlık sıfatı; silahlı kuvvetlerin kullanılmasına karar verme.
Yüksek Askeri Şura üyelerini atama.

5. Olağanüstü Hal Yetkileri

Olağanüstü hal ilan etme (Anayasa m. 119) — TBMM onayına tabi.
Olağanüstü hal CBK'ları çıkarma.
Temel hakların olağanüstü hallerde durdurulması.

6. Yargı ile İlgili Yetkiler

Süresiz veya sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebepleriyle kişilerin cezalarını hafifletme veya kaldırma (Anayasa m. 104/16).
Anayasa Mahkemesi ve HSK üye atamaları.

7. Diğer Yetkiler

Milli Güvenlik Kurulu'nu toplantıya çağırma.
Devletin başı sıfatıyla törenlerde temsil.
TBMM adına başkomutanlığı temsil (Anayasa m. 104).

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Temel hak ve özgürlüklerin, kişi hakları-ödevleri ve siyasi hakların CBK ile düzenlenememesi (Anayasa m. 104).
Kanunla açıkça düzenlenmiş konularda CBK çıkarılamaması; CBK-kanun çatışmasında kanun üstünlüğü.
Değiştirilemez hükümler (Anayasa m. 4) aşılamaz.

Yargısal Sınırlar

Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi AYM denetimine tabidir.
Atama ve idari işlemler idari yargı denetimine tabidir.

Cezai Sorumluluk

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu (Anayasa m. 105) ile yetkinin kötüye kullanımı denetlenir.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Dayanak: Anayasa m. 104 — 17 fıkrada sayılı yetki listesi.
CBK: yürütme yetkisine ilişkin; temel haklar düzenlenemez; kanun üstün.
Veto: 15 gün, TBMM aynen kabul ederse yayımlanmak zorunda; bütçeyi veto edemez.
AYM 12 üye, HSK üye kısmı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.
Seçim yenileme: Anayasa m. 116 uyarınca CB tek başına karar verebilir; birlikte seçim.
Olağanüstü hal: Anayasa m. 119 — TBMM onayı.
Milli güvenlik: MGK başkanlığı, başkomutanlık.
Yetkiler anayasanın bağlayıcılığı çerçevesinde sınırlı; cezai sorumluluk Anayasa m. 105 ile denetlenir.

Hukuki Niteliği

Dayanak: Anayasa m. 104

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Temel hak ve özgürlüklerin, kişi hakları-ödevleri ve siyasi hakların CBK ile düzenlenememesi (Anayasa m. 104).

Kanunla açıkça düzenlenmiş konularda CBK çıkarılamaması; CBK-kanun çatışmasında kanun üstünlüğü.

Değiştirilemez hükümler (Anayasa m. 4) aşılamaz.

Yargısal Sınırlar

Cezai Sorumluluk

Cumhurbaşkanının cezai sorumluluğu (Anayasa m. 105) ile yetkinin kötüye kullanımı denetlenir.

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Dayanak: Anayasa m. 104 — 17 fıkrada sayılı yetki listesi.

CBK: yürütme yetkisine ilişkin; temel haklar düzenlenemez; kanun üstün.

Veto: 15 gün, TBMM aynen kabul ederse yayımlanmak zorunda; bütçeyi veto edemez.

AYM 12 üye, HSK üye kısmı Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Seçim yenileme: Anayasa m. 116 uyarınca CB tek başına karar verebilir; birlikte seçim.

Olağanüstü hal: Anayasa m. 119 — TBMM onayı.

Milli güvenlik: MGK başkanlığı, başkomutanlık.

Yetkiler anayasanın bağlayıcılığı çerçevesinde sınırlı; cezai sorumluluk Anayasa m. 105 ile denetlenir.

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri Nedir?

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Yetki Kategorileri

1. Yasama ile İlgili Yetkiler

2. Normatif Yetkiler

3. Atama ve Görevden Alma Yetkileri

4. Dış Politika ve Güvenlik

5. Olağanüstü Hal Yetkileri

6. Yargı ile İlgili Yetkiler

7. Diğer Yetkiler

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Yargısal Sınırlar

Cezai Sorumluluk

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili İçerikler

Hukuki Niteliği

Yetki Kategorileri

1. Yasama ile İlgili Yetkiler

2. Normatif Yetkiler

3. Atama ve Görevden Alma Yetkileri

4. Dış Politika ve Güvenlik

5. Olağanüstü Hal Yetkileri

6. Yargı ile İlgili Yetkiler

7. Diğer Yetkiler

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Yargısal Sınırlar

Cezai Sorumluluk

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Tanım

Detaylı Açıklama

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Tanım

Detaylı Açıklama

Hukuki Niteliği

Yetki Kategorileri

1. Yasama ile İlgili Yetkiler

2. Normatif Yetkiler

3. Atama ve Görevden Alma Yetkileri

4. Dış Politika ve Güvenlik

5. Olağanüstü Hal Yetkileri

6. Yargı ile İlgili Yetkiler

7. Diğer Yetkiler

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Yargısal Sınırlar

Cezai Sorumluluk

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar

Kaynaklar

İlgili Terimler

İlgili İçerikler

Hukuki Niteliği

Yetki Kategorileri

1. Yasama ile İlgili Yetkiler

2. Normatif Yetkiler

3. Atama ve Görevden Alma Yetkileri

4. Dış Politika ve Güvenlik

5. Olağanüstü Hal Yetkileri

6. Yargı ile İlgili Yetkiler

7. Diğer Yetkiler

Yetki Sınırları

Anayasal Sınırlar

Yargısal Sınırlar

Cezai Sorumluluk

Hâkimlik Sınavı Açısından Kritik Noktalar