Yönetmelik Nedir?
Tanım
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlemdir (AY m.124).
Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere çıkardıkları düzenleyici işlemdir (AY m.124).
Yönetmelik, idarenin kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkardığı düzenleyici işlemdir. AY m.124'e göre Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelik çıkarabilir. Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde Anayasa, kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin altında yer alır.
2017 Anayasa değişikliğinden önce yönetmelikler; Bakanlar Kurulu, başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılabiliyordu. Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçişle birlikte Bakanlar Kurulu ve Başbakanlık kavramları kaldırılmış, yönetmelik çıkarma yetkisi Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerine verilmiştir.
Cumhurbaşkanı, kendi görev alanına giren konularda kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını düzenlemek üzere yönetmelik çıkarabilir. Bu yönetmelikler, yürütme organının en üst düzey düzenleyici işlemlerinden biridir ve Resmi Gazete'de yayımlanması zorunludur.
Her bakanlık, kendi görev alanına giren konularda yönetmelik çıkarma yetkisine sahiptir. Bakanlık yönetmelikleri, bakanlığın teşkilat ve görevleriyle ilgili ayrıntılı düzenlemeler içerir. Birden fazla bakanlığı ilgilendiren konularda müşterek yönetmelik çıkarılabilir.
Üniversiteler, belediyeler ve diğer kamu tüzel kişileri de kendi görev alanlarında yönetmelik çıkarabilir. Bu yönetmelikler, ilgili kurumun iç işleyişini ve hizmet sunumunu düzenler.
Yönetmelikler, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasına ilişkin ayrıntıları belirler. Bu nedenle yönetmelikler, üst normlara aykırı hükümler içeremez. Bir yönetmelik hükmünün kanuna veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesine aykırı olması durumunda, ilgili hüküm hukuka aykırı sayılır.
AY m.124/2 uyarınca hangi yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanacağı kanunla belirlenir. Uygulamada Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerince çıkarılıp ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımlanması gerekir. Yalnızca bir kurumun iç işleyişiyle sınırlı yönetmeliklerin Resmi Gazete'de yayımı zorunlu değildir.
Yönetmelikler, düzenleyici idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargı denetimine tabidir. İlgili kişiler, yönetmeliğin iptali için Danıştay'da veya ilgili idare mahkemesinde dava açabilir. Danıştay, Cumhurbaşkanı ve bakanlıklar tarafından çıkarılan yönetmeliklerin ilk derece yargılamasını yapar.
Yönetmelikler, normlar hiyerarşisinde şu sıralamada yer alır: Anayasa > Uluslararası Antlaşmalar > Kanun > Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi > Yönetmelik. Yönetmelik, bu hiyerarşide kendisinden üstte yer alan normlara aykırı düzenleme yapamaz. Aykırılık halinde üst norm uygulanır ve yönetmelik hükmü ihmal edilir veya iptal edilir.